توافق‌نامه بازخرید (ریپو) در بازار بین‌بانکی اسلامی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار اقتصاد پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی.

2 دانشجوی دکترای مدیریت مالی دانشگاه شهید بهشتی

3 استادیار مدیریت دانشگاه امام صادق

4 عضو هیئت عامل بانک پاسارگاد.

چکیده

بازار بین‌بانکی، فرعی اساسی از بازار پول است که محل عرضه و تقاضای وجوه اضافه بانک‌ها و مؤسسه‌های مالی برای یکدیگر است. در این بازار که به‌طورمعمول ابزارها با هدف تأمین مالی کوتاه‌مدت بانک‌ها جهت مدیریت نقدینگی استفاده می‌شوند، ابزار توافق‌نامه بازخرید (ریپو) اهمیت بالایی دارد. در ایران، دستورالعمل اجرایی تشکیل بازار بین‌بانکی ریالی در سال 1383 از سوی بانک مرکزی ابلاغ شد و این بازار از سال 1387 فعالیت رسمی خود را آغاز کرد. از آنجا که ابزارهای این بازار محدود بوده، حجم قراردادها در این بازار پایین است. در این نوشتار با هدف معرفی ابزاری جدید برای این بازار به دنبال پاسخ به این پرسش هستیم که آیا توافق‌نامه بازخرید (ریپو) به عنوان ابزار پولی می‌تواند با توجه به فقه امامیه و قانون بانکداری بدون ربا در بازار بین‌بانکی ایران استفاده شود؟
پژوهش پیش ‌رو از نوع پژوهش‌های کیفی است و با استفاده از روش مطالعه‌های تلفیقی فقهی ـ مالی و با استفاده از نظر نخبگان و تطبیق جزءبه‌جزء به بررسی توافق‌نامه بازخرید با ارکان عمومی صحت قراردادها در فقه امامیه می‌پردازد. نتیجه پژوهش نشان می‌دهد که توافق‌نامه بازخرید رایج با اصلاح‌هایی در موضوع و شرط‌های قرارداد و تحت عنوان توافق‌نامه بازخرید اسلامی می‌تواند در بازار بین‌بانکی اسلامی استفاده شود.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Repurchase Agreement (Repo) in the Islamic Interbank Market

چکیده [English]

The interbank market is a fundamental branch of money market that constitutes the place for the banks and financial institutions to supply and demand each other’s surplus funds. In this market, where the banks usually use instruments to finance themselves in the short run in order to manage their liquidity, the repurchase agreement (repo) instrument is of a high importance. In Iran the administrative regulation regarding the national interbank formulation was enacted by the central bank in 2004, and the market was formally instituted in 2008. Since the instruments applicable in this market are not many, the amount of transactions here is insignificant. In this article, in order for a new instrument for this market to be introduced, we try to answer the question whether, with regard to the Imamiyah jurisprudence and usury-free banking law, the repurchase agreement (repo) might be utilized in the Iranian interbank market as a monetary instrument.
This study is of the qualitative type, and using jurisprudential-financial research method, examining the viewpoints of the elite, and leaning on the general principles of contracts validity in Imamiyah jurisprudence, examines the repurchase agreement. The results show that, if its subject and contract provisions get amended, the conventional repurchase agreement might be utilized as Islamic repurchase agreement in the Islamic interbank market.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Interbank Money Market
  • Repurchase Agreement
  • Repurchase Provision
  • Bai-al-Inah
  • Bai-al-Khiar