جایگاه نهاد وقف در اقتصاد بخش سوم

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

عضو هیات علمی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی

چکیده

نهاد خیرخواه وقف به‌رغم سابقه درخشانش در تمدن قدیم اسلامی، امروزه از دید کارآمدی، سازمانی و مکتبی با چالش‌هایی روبه‌رو است؛ این در حالی است که می‌توان با بررسی بُعدهای گوناگون نهاد وقف به طور نظام‌مند و در چارچوب دینی معتبر و مبتنی بر دلایل نقلی، عقلی، علمی و تجربی و با استفاده از اطلاعات حاصله از اقتصاد بخش سوم و اقتصاد دهش این چالش‌ها را حل کرده و راه جدیدی برای نظام اقتصادی اسلامی در کشورهای اسلامی به‌ویژه ایران گشود. فرضیه مقاله این است که «کمیت مطلوب نهاد وقف با توجه به بُعدهای فقهی و مکتبی آن و با توجه به سهمش در اقتصاد بخش سوم و اقتصاد دهش کشورهای اسلامی حدود دو درصد تولید ملی است». روش تحقیق در مرحله گردآوری اطلاعات کتابخانه‌ای است. در استنتاج‌های قرآنی، روایی و فقهی مطابق روش تحلیل متون و در بحث‌های اقتصادی به روش تحلیلی عمل می‌شود. یافته‌ها نشان می‌دهند که اقتصاد بخش سوم حداکثر ده درصد تولید ملی، اقتصاد دهش حدود دو درصد و اقتصاد وقف در خوش‌بینانه‌ترین حالت حدود یک درصد در وضعیت کنونی دنیا ظرفیت دارند اما می‌توان با طراحی سیاست پیشرفت اقتصادی نهاد وقف این ظرفیت را تا حدود دو درصد تولید ملی ارتقا داد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The Status of “Waqf” Institution in the Third Sector Economy

چکیده [English]

Notwithstanding its brilliant record in the old Islamic civilization, the benevolent institution of Waqf is today confronted with some efficiency, organizational and ideological problems. Meanwhile, examining the diverse aspects of Waqf institution in a systematic manner, in the creditable religious context and based upon narrative, intellectual, scientific and experimental reasons, and using the data achieved from the third sector economy and the donation economy, these problems can be solved and a new path for Islamic economic system can be opened, especially in Iran. The hypothesis of this article is that “the ideal magnitude of Waqf institution, considering its jurisprudential and ideological aspects and its share in the third sector economy and donation economy of the Islamic countries, is approximately 2 percent of the national product.” The research method in the information gathering stage is the library one. In the Quranic, narrative and jurisprudential deductions, we will act according to the text analysis method, and in the economic arguments, according to the action analysis method. The findings show that in the current world situation, the share in the national product of the third sector economy, the donation economy and Waqf economy is at most 10, about 2 and most optimistically about 1 percent, respectively. But, by “designing the policy of the economic development of Waqf institution”, its share can be raised to 2 percent of the national product.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Waqf Institution
  • Third Sector Economy
  • Donation Economy