بررسی و تحلیل فقهی قراردادهای توسعه میدان‌های نفت و گاز

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری مدیریت قراردادهای بین المللی نفت و گاز، دانشگاه امام صادق علیه السلام

2 عضو هیات علمی دانشکده معارف اسلامی و اقتصاد، دانشگاه امام صادق علیه‌السلام

چکیده

نفت و گاز یکی از مهم‌ترین منابع انرژی در حال حاضر شمرده می‌شوند. این منابع در مخازن نفتی و در لایه‌های زیرزمینی قرار گرفته‌اند. دست‌یابی به آن جز از راه شناسایی میدان‌های نفتی و استخراج نفت از آنها ممکن نیست. صنعت نفت ایران و جهان تاکنون سه نوع قرارداد تیپ را در حوزه اکتشاف و توسعه میدان‌های نفتی تجربه کرده است: الف) قراردادهای امتیاز؛ ب) مشارکت در تولید؛ ج) خرید خدمت. استفاده از قراردادهای موجود در توسعه بالادستی نفت و گاز بدون بررسی فقهی و تجویز آن از دید شریعت ممکن نخواهد بود. در تأیید شرعی قراردادها دو نظریه وجود دارد: نظریه اول که فقط قراردادهای معیّن را شرعی می‌داند و نظر دومی که قراردادهای نامعیّن را نیز با شرط رعایت اصول کلی صحت قراردادها قابل تأیید از نظر شرع می‌داند. در مطالعه پیش ‌رو تطابق قراردادها با قراردادهای توقیفی بررسی شده است. همچنین با توجه به وجود عدم تطابق کامل و نیز جدیدبودن قراردادهای بالادستی، به بررسی اصول کلی در صحت قراردادها پرداخته شده است. نتیجه آنکه با توجه به ادله فقهی آورده شده می‌توان صحت این قراردادها را در چارچوب عقد نامعیّن به‌صورت کلی تجویز کرد، مگر آنکه در موردی این قراردادها از اصول صحت آن قراردادها تخطی صورت گیرد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Contracts for Oil and Gas Fields Development; a Jurisprudential Examination and Analysis

نویسنده [English]

  • Hojjatollah Baramaki Yazdi 1
چکیده [English]

Oil and gas are now considered to be two of the most important energy resources. These resources are located in reservoirs and underground layers. Therefore, the only way to achieve oil and gas resources is to explore and extract the oil fields. The oil industry in Iran and the whole world has experienced three types of contracts in the exploration and development of oil fields: concession, production sharing and services contracts. The use of these contracts to develop oil and gas reservoirs will not be possible without jurisprudential examination of them and their being authorized in the viewpoint of Islamic law. There are two theories in relation with theses contracts’ being authorized: first, the theory that recognizes only certain contracts, and second, the one that confirms the validity of indefinite contracts provided that some general principles be observed. In this study, we have examined whether the contracts are consistent with Islamic certain contracts. Also, according to the lack of complete consistency and the novelty of upstream contracts, general principles of contracts validity have been investigated. As a result, according to the presented jurisprudential arguments, one can generally confirm the validity of these contracts within the framework of indefinite contracts, unless in some cases these contracts violate the principles of contracts validity.

کلیدواژه‌ها [English]

  • oil
  • Upstream Contracts
  • General Principles of Contracts Validity
  • Jealah