بررسی تأثیرپذیری نابرابری درآمد از مؤلفه‌های اقتصاد دانش‌بنیان در کشور ایران از منظر عدالت اسلامی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 گروه آموزشی اقتصاد، دانشکده اقتصاد، حسابداری و مدیریت، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تبریز، تبریز، ایران

2 گروه آموزشی اقتصاد، دانشکده اقتصاد، مدیریت و حسابداری، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تبریز، تبریز، ایران

چکیده

امروزه میزان مشارکت اطلاعات و دانش در فرایندهای اقتصادی آن‌چنان افزایش یافته است که موجب تغییرات ساختاری اساسی در نحوه سازماندهی و عملکرد توزیع عادلانه درآمد کشورها شده است که در یک جامعه اسلامی زمینه را برای تحقق اهداف عالیه دین مبین اسلام و عدالت اسلامی فراهم می­آورد؛ ازاین‌رو، با توجه به اهمیت به­کارگیری دانش در بهبود نابرابری درآمد، هدف اصلی مقاله حاضر بررسی تأثیر متغیرهای فناوری اطلاعات و ارتباطات و هزینه­های آموزشی دولت به عنوان مؤلفه‌های اقتصاد دانش‌بنیان بر نابرابری درآمد در کشور ایران است. بر این اساس از داده‌های آماری دوره 1980-2017 و مدل خودتوضیحی با وقفه‌های گسترده(ARDLروابط کوتاه‌مدت و بلندمدت بین متغیرهای موجود برآورد و مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. یافته­های تحقیق نشان می­دهد که هزینه­های آموزشی دولت، فناوری اطلاعات و ارتباطات تأثیر معنادار و منفی بر نابرابری درآمد در کشور ایران دارد. با توجه به متغیر تصحیح خطا (ECM)، در صورت خروج متغیر وابسته از تعادل طی یک‌ونیم دوره به حالت تعادل باز خواهد گشت. با توجه به نتایج مدل، تقویت مؤلفه‌های اقتصاد دانش‌بنیان در کشور ایران بر کاهش نابرابری درآمد مؤثر است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Investigating The Impact of Knowledge-Based Economy Components on Income Inequality from the Perspective of Islamic Justice in Iran

نویسندگان [English]

  • Roya Aleemran 1
  • atefeh sarkesh 2
1 Department of Economics, Faculty of Economics, Accounting and Management, Islamic Azad University, Tabriz Branch, Tabriz, Iran
2 Department of Economics, Faculty of Economics, Management and Accounting, Islamic Azad University, Tabriz Branch, Tabriz, Iran
چکیده [English]

Today, the level of information and knowledge participation in economic processes has increased so much that it has led to fundamental structural changes in the way organizations are organized and function in the fair distribution of their income, which in an Islamic society provides the ground for the realization of the lofty goals of the religion of Islam and Islamic justice. Therefore, considering the importance of applying knowledge in improving income inequality, the main purpose of this article is to investigate the impact of information and communication technology variables and government educational costs as components of knowledge based economy on income inequality in Iran. Accordingly, the short-term and long-run relationships between existing variables will be estimated and analyzed from the statistical data of the period )1980-2017) and the ARDL model. Research findings show that government education, information and communication technology spending has a significant and negative impact on income inequality in Iran. Due to the error-correction variable (ECM), the dependent variable will return to equilibrium if it leaves the equilibrium within one and a half periods. According to the model results, strengthening the components of knowledge-based economy in Iran is effective in reducing income inequality.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Gini Coefficient
  • ICT
  • government education spending
  • Income Inequality
  1. افقه، سیدمرتضی و همکاران؛ «تأثیر نابرابری آموزش بر توزیع درآمد در ایران»؛فصلنامه علمی- پژوهشیمطالعاتاقتصادی کاربردیایران، س4، ش16، 1394.
  2. ایمانی، رسول؛ خلاقیت، نوآوری و دانش: اهرم‌های قدرت در هزاره جدید با نگرشی بر اقتصاد دانش‌محور؛ تهران: انتشارات زرین مهر، 1391.
  3. جابری خسروشاهی و همکاران؛ «تأثیر توسعه­ مالی بر نابرابری درآمد در ایران»؛ فصلنامه پژوهش­های رشد و توسعه اقتصادی، س2، ش6، 1391.
  4. حسینی، سیده مریم و سیدعباس نجفی؛ «توزیع درآمد در مناطق روستایی و شهری ایران»؛ مجله تحقیقات اقتصاد کشاورزی، س2، ش 3، 1388.
  5. دادگر، یداللّه؛ «مروری بر ادبیات جایگاه دولت در اقتصاد»؛ فصلنامه فرهنگ و اندیشه، س1، ش2، 1380. 
  6. راغفر، حسین و همکاران؛ «اندازه­گیری شاخص نابرابری چندبعدی در مناطق شهری ایران 1392-1368»؛ فصلنامه پژوهش­­های اقتصادی، س18، ش1، 1397.
  7. رجایی، سیدمحمدکاظم و همکاران؛ «شاخص عدالت در سهم‌بری عوامل تولید با نگرش اسلامی»؛ فصلنامه پژوهش­های اقتصاد مقاومتی، س1، ش 1، 1395.
  8. رستم­زاده، مهدی؛ «توزیع درآمد و عدالت اقتصادی در جریان­های فکری امروز»؛ کنفرانس اقتصاد، حسابداری و مدیریت هلند، 2014م.
  9. سپهردوست، حمید و صابر زمانی شبخانه؛ «رشد و توسعه اقتصاد روستایی و کشاورزی»؛ فصلنامه پژوهش­های رشد و توسعه اقتصادی، س1، ش2، 1394.
  10. صدری، حامد؛ «معیارهای عدالت اقتصادی، استخراج و مصرف کارا و عادلانه منابع پایان‌پذیر»؛ فصلنامه اقتصاد و بانکداری اسلامی، س1، ش1، 1391.
  11. عیسی­زاده، یوسف و مجید آقایی؛ «بررسی اثر دسترسی به فناوری اطلاعات و ارتباطات (ICT) بر توزیع درآمد در استان‌های کشور»؛پژوهش‌های رشد و توسعه پایدار (پژوهش‌های اقتصادی)، س19، ش4، 1398.
  12. عیسی­زاده، یوسف و مجید آقایی؛ «نقش فناوری اطلاعات و ارتباطات در رابطه بین سرمایه­گذاری مستقیم خارجی و نابرابری درآمد: شواهدی از کشورهای منتخب»؛ مطالعات مدیریت فناوری اطلاعات، ش23، 1397.
  13. قاسمی، محمد و همکاران؛ «الزامات دستیابی به اقتصاد دانش‌بنیان در سطح کلان: تحلیل چارچوب قانونی در ایران و ارائه توصیه­های سیاستی»؛ فصلنامه پژوهشنامه اقتصادی، س18، ش68، 1396.
  14. گرجی­زاده، عطیه و حسین شریفی رنانی؛ «نقش اقتصاد دانش‌بنیان در کنترل تورم»؛ فصلنامه مدلسازی اقتصادی، س8، ش26، 1392.
  15. موسوی، میرنجف و مهدی مدیری؛ «اولویت‌سنجی شاخص‌های عدالت اسلامی - ایرانی در تحقق آمایش سرزمین و توسعه متعادل در ایران»؛ فصلنامه اطلاعات جغرافیایی، س24، ش95، 1395.
  16. ندری، کامران و وهاب قلیچ؛ «جستاری پیرامون معیارها و چارچوب نظام توزیع درآمد در اقتصاد اسلامی»؛ دو فصلنامه علمی- تخصصی مطالعات اقتصاد اسلامی، س2، ش1، 1388.
    1. Abdullah, A. et.al; “Does education reduce income inequality? A meta-analysis”; Journal of Economic Surveys, Vol.29, No.2, 2015.
    2. Artigey, L. & L. Cavenailez; “Public Education Expenditures, Growth and Income Inequality”;  Electronic Journal, 2017.
    3. Banerjee A., Dolado J. J. & R. Mester; “On Some Simple Test for Co Integration: The Cost of Simplicity”; Bank of Spain Working Paper, No.9302, 1992.
      1. Eckstein, Z. & I. Zilcha; “The effects of compulsory schooling on growth, income distribution and welfare”; Journal of Public Economics, Vol.54, No.3, 1994.
      2. Fogelqvist, P.;” Verification of completeness and consistency in knowledge-based systems. Master thesis within information systems”; Uppsala University, Vol.9, No.12, 2011.
      3. Gana, Kh. & et.al; “The impact of technological change on income inequality: the EU states case study”; Journal of International studies, Vol.11, No.2, 2018.
      4. Gancia, G.; “Globalization, Technology and Inequality”; Prepared for Els Opuscles del CREI, Vol.4, No.12, 2012.
      5. Glomm, G. & B. Ravikumar; “Public versus private investment in humancapital: endogenous growth and income inequality”; Vol.100, No.4, Journal of Political Economy, 1992.
      6. Hudson, J. & S. Lowe; “Understanding the Policy Process: Analysing Welfare Policy and Practice”; Bristol: The Policy Press, Vol.5, No.16, 2005.
      7. Kamara. A. & et.al; “Growing a Knowledge-Based Economy: Evidence from Public Expenditure on Education in Africa”; Economic Research Working Paper, Vol.7, No.11, 2007.
      8. Kudasheva, T. & et.al; “Effects of Access to Education and Information-Communication Technology On Income Inequality in Kazakhstan”; Procedia - Social and Behavioral Sciences, Vol.191, No.6, 2015.
      9. Oakley, K.; “Not So Cool Britannia: The role of the creative industries in economic development”; International Journal of Cultural Studies, Vol.7, No.17, 2014.
      10. Pesaran, M. H. & Y, Shin; “An Autoregressive Distributed Lag Modeling Approach to Cointegration Analysis”; Cambridge Working Papers in Economics, 1995.
      11. Pesaran, M. & et.al; “Bounds Testing Approaches to the Analysis of Level Relationships”; Journal of Applied Econometrics, No.16, 2001.
      12. Pepper, R. & J. Garrit; “ICTs, Income Inequality and Ensuring Inclusive Growth”; The Global Information Technology Report, No.201, 2015.
      13. Seefeldt, B.; “The impact of education expenditures on income inequality: Evidence from US states”; The Honors Program, Senior Capstone, Vol.11, No.3, 2018.
      14. Saint-Paul, G. & T. Verdier; “Education, democracy and growth”; Journal of Development Economics, Vol.42, No.2, 1993.
      15. Sajja, P. S. & R. Akerkar; “Knowledge Based Systems for Development. Advanced Knowledge Based Systems: Model”; Applications and Research, Vol.1, No.5, 2010.
      16. Sahabadi, A.; “The Effect of Knowledge Economy Factors on Income Inequality in the Selected Islamic Countries”; Journal of the Knowledge Economy, Vol.11, No.8, 2016.
      17. Shahabadi, A. & et.al; “The effect of education on income inequality in selected Islamic countries”; Journal of Asia Pacific Studies, Vol.714, No.2, 2018.
      18. Siddiqui, Z.A. & H.A. Khan; “Knowledge and Knowledge-Based Economy: Demystifying the Concepts and Identifying the Fundamentals”; Road to Knowledge-Based Economy, Islamabad, 2007.
      19. Sylwester, K.; “Can education expenditures reduce income inequality, Economics of Education Review”; Vol.21, No.5, 2002.
      20. Ujwary-Gil, A.; “Knowledge Assessment Methodology – Results for Poland. In: Nalepki”; National Louis University: Wyzsza Szkoła Biznesu, 2012.
      21. Velicogna, M.; “Justice systems and ICT - What can be learned from Europe?”; Utrecht Law Review, Vol.3, No.1, 2007.
      22. Yilmaz, k.; “ICT and employment generation: evidence from Turkish manufacturing”; Applied Economics Letters, Vol.26, No.13, 2018.
      23. Zhang, J.; “Optimal public investments in education and endogenous growth”; Scandinavian Journal of Economics, 1996.