بررسی قابلیت پرداخت سود ثابت به سپرده‌گذاران بانک‌های اسلامی از کانال بیمه سپرده‌ها

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 هیات علمی دانشکده اقتصاد تهران

2 دانشجوی دکترا/ دانشکده اقتصاد و مدیریت/دانشگاه تبریز

چکیده

ویژگی بانکداری اسلامی در تسهیم سود و زیان بین همه ذینفعان اصلی از یک‌سو و پرداخت بهره قطعی از پیش تعیین‌شده به سپرده­گذاران در بانکداری متعارف، این تمایل و انتظار را در بعضی از سپرده‌گذاران مسلمان ایجاد کرده که سود ثابت مشخص از قبل تعیین‌شده‌ای را دریافت کنند. سؤالی که در اینجا مطرح می­باشد، آن است که آیا با سازوکار بیمه می­توان این مسئله را به نوعی تحقق بخشید یعنی ریسک سود و زیان موجود در عقود مالی اسلامی را با سازوکار بیمه­ای از سپرده­گذاران و خود بانک اسلامی به شرکت بیمه منتقل کرد تا به‌این‌ترتیب سپرده­گذاران بتوانند از یک سود قطعی از قبل تعیین‌شده برخوردار گردند؟
در این مقاله، پس از بررسی مبانی بانکداری اسلامی و مبانی و اصول بیمه­پذیری ریسک­ها و بیمه­گری، با روش تحلیلی-توصیفی به این موضوع پرداخته می­شود که ریسک­های ذیل ریسک سود و زیان، قابلیت بیمه­پذیری نداشته و امکان عرضه محصول بیمه­ای متناسب با این ریسک­ها توسط شرکت­های بیمه وجود ندارد و باید حتماً توسط سپرده­گذاران و بانک پذیرفته شوند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Investigating the Possibility of Paying Fixed Profit to Depositors of Islamic Banks through the Deposit Insurance Channel

نویسنده [English]

  • Hamid Nasiri 2
2 University of Tabriz
چکیده [English]

The nature of Islamic banking in the distribution of profits and losses among all major stakeholders on the one hand, and the payment of predetermined interest to depositors in conventional banking, has created the desire and expectation in some Muslim depositors that receive the fixed profits, which are already specified. The question that arises here is whether this issue can be realized in some way with the insurance mechanism? In other words, can the risk of loss in Islamic financial contracts be transferred to the insurance company with the insurance mechanism of depositors and the Islamic Bank itself so that depositors can enjoy a definite predetermined profit? In this article, at first, we review the principles of Islamic banking and the principles of the insurability of risks. Then, the analytical-descriptive method is used to deal with the issue that the risk of profit and loss is not insurable and as a result, it is not possible to offer an insurance product commensurate with this risk by insurance companies. Therefore, depositors must accept the risk of loss.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Islamic Banking
  • Constant Profit
  • Insurability
  • Deposit Insurance
  • Deposit guarantee
  1. اسدی، سعید و همکاران؛ «محاسبه سرمایه الزامی ریسک بازار در مدل توانگری مالی شرکت‌های بیمه»؛ پژوهشنامه بیمه، س32، ش3، 1396.
  2. افشاری، زهرا و همکاران؛ «تأثیر سیستم بیمه سپرده صریح بر وقوع بحران‌های بانکی (در کشورهای درحال‌توسعه)»؛ فصلنامه پول و اقتصاد، ش1، 1388.
  3.  امیری، حسین و مونا توفیقی؛ «الزامات وجود بیمه سپرده و ارتباط آن با مقاومت بانکی»؛ فصلنامه اقتصاد مالی، س15، ش41، 1396.
  4. دهدشتی شاهرخ، زهره و همکاران؛ «نوآوری برای بیمه‌کردن بیمه‌ناپذیرها»؛ تازه‌های جهان بیمه، ش146 و 147، 1389.
  5. صالح ترکستانی، محمد و همکاران؛ مفاهیم و اصول بیمه؛ تهران: سادس، انجمن حرفه‌ای صنعت بیمه، 1393.
  6. علم‌الهدی، سیدسجاد؛ «بانکداری اسلامی و ریسک، یک تحلیل تطبیقی»؛ فصلنامه اقتصاد مالی، س12، ش44، 1397.
  7. علومی، حمیدرضا و آزاده حاج محمدجعفر؛ «بررسی تخصصی مسئولیت ریسک‌های سیلان و فوران در قراردادهای حفاری دریایی و امکان پوشش بیمه‌ای آن ریسک‌ها»؛ مطالعات حقوق انرژی، دوره 3، ش1، 1396.
  8. کریمی، آیت؛ کلیات بیمه؛ چ9، تهران: پژوهشکده بیمه وابسته به بیمه مرکزی، 1386.
  9. گرجی، ابراهیم و همکاران؛ «نظریه RBC و بحران اخیر مالی»؛ دو فصلنامه اقتصاد پولی و مالی(دانش و توسعه سابق)، س1، ش1، 1390.
  10. مرتضی‌نیا، حمید و میرفیض فلاح شمس؛ «شناخت و اولویت‌بندی ریسک‌های سرمایه‌گذاری در پروژه‌های دارای فناوری پیشرفته؛ موردمطالعه: فناوری نانو»؛ اندیشه مدیریت راهبردی، س6، ش2، 1391.
  11. مشایخ، شهناز و همکاران؛ «بحران مالی آمریکا و پیامدهای آن»؛ فصلنامه تحلیلی، اطلاع‌رسانی پژوهشی سازمان حسابرسی، حسابرس، 1387.
  12. موسویان، سیدعباس و محمد علیزاده اصل؛ «بررسی رابطه ریسک و غرر در بازارهای مالی اسلامی»،؛ فصلنامه علمی پژوهشی اقتصاد اسلامی، ش59، 1394.
  13. موسویان، سیدعباس؛ «بررسی فقهی ـ اقتصادی سپرده­های انتقال‌پذیر در بانکداری بدون ربا»؛ فصلنامهفقهاهل‌بیت:، ش17 و 18، 1388.
  14. میرزاخانی، حسن و عباس نوری؛ «شناسایی مهم‌ترین عوامل افزایش ریسک سرمایه‌گذاری در بخش صنعت ایران و ارائه راهکارهایی به ‌منظور کاهش آثار منفی آن»؛ مجله اقتصادی، ش9 و 10، 1392.
  15. ویلیامز، سی آرتور و جی آر ریچارد دام. هینز؛ مدیریت ریسک و بیمه؛ ترجمه داور ونوس و حجت‌اله گودرزی؛ چ2، تهران: انتشارات نگاه دانش، 1385.
    1. Abdual Karim, Mastura, M.kabir Hassan, Taufiq Hassan & Shemsher Mohamad; “Capital adequacy and lending and deposit behaviors of conventional and Islamic banks”; Pacific-Basin Financial Journal; No.28, 2014.
    2. Akbar, Saeed, Syed Zulfiqar Ali Shah & Shahin Kalmadi; “An investigation of user perceptions of Islamic banking practices in the United Kingdom”; International Journal of Islamic and Middle Eastern Finance and Management, Vol.5 No.4, 2012.
    3. Ali al-Fijawi & Mohammad Farid; “Salam (Forward sale) and ISTINAÑ (Manufacture Contract) in modern application: A MAQÓØID AL-SHARĪÑAH Perspective”; International Journal of Business, Economics and Law, Vol.9, Issue.5, 2016.
    4. Berliner, B. & N. Bühlmann; “Subjective Determination of Limits of Insurability on the Grounds of Strategic Planning”; Geneva Papers on Risk and Insurance,No.11(2), 1986.
    5. Berliner, B; “Large Risks and Limits of Insurability”, Geneva Papers on Risk and Insurance,1985.
    6. Berliner, B; limits of Insurability of Risks; USA: Englewood Cliffs, 1982.
    7. Biener, C., M. Eling, & J.H Wirfs; “Insurability of Cyber Risk: An Empirical Analysis”; Geneva Papers on Risk and Insurance,No.40(1), 2015.
    8. Biener, Christian, Martin Eling & Jan Hendrik Wirfs; “Insurability of Cyber Risk: An Empirical Analysis”; The International Association for the Study of Insurance Economics 1018-5895/14, The Geneva Papers; (www.genevaassociation.org), 2014.
    9. Biener, Christian, Martin Eling & Mirko Kraft; “The Impact of Telematics on the Insurability of Risks”; syskonf.pl, 2017.
    10. Choudhury, Masudul Alam & Md. Mostaque Hussain; “A paradigm of Islamic money and banking”;International Journal of Social Economics, Vol.32, No.3, 2005.
    11. Courbage, C & P.M Liedtke; “the geneva association”; 53 route de malagnou, CH-1208 geneva, secretariat @ genevaassociation.org, 2007.
    12. Cull, Robert J, Senbet Lemma W & Marco Sorge; “Deposit Insurance and Financial Development”; Journal of Money, Credit, and Banking, Vol.37, No.1, 2005.
    13. Doherty, Neil A. & Alexander Muermann; "Insuring the uninsurable: brokers and incomplete insurance contracts"; CFS Working Paper Series, 2005.
    14. Emmett, J. Vaughan & Therese M. Vaughan; Fundamentals of risk  and insurance; 11th Edition, ISBN: 978-1-118-53400, 2013.
    15. Fasih, Faisal;“Inclusive growth in india through Islamic banking”; International Conference on Emerging Economies – Prospects and Challenges, Available online at www.sciencedirect.com, Procedia - Social and Behavioral Sciences 37, 2012.
    16. Greuning, H. V., and z. Iqbal; Risk Analysis for Islamic Banks; Washington, DC: International Bank for Reconstruction and Development Word Bank, 2008.
    17. Khan. T & H. Ahmed; “Risk Management in Islamic banking”; 2007.
    18. Krieger, Kristian & David Demeritt; “Limits of insurance as risk governance, Market failures and disaster politics in German and British private flood insurance”; Published by the Centre for Analysis of Risk and Regulation at the London School of Economics and Political Science, Houghton Street London,WC2A 2AE,UK, 2015.
    19. Nguyen, Tristan; “Insurability of Catastrophe Risks and Government Participation in Insurance Solutions”; Background Paper prepared for the Global Assessment Report on Disaster Risk Reduction, (Email: tristan.nguyen@whl-lahr.de), Problems and Potential Solutions, Geneva Papers on Risk and Insurance;No.37(1), 2013.
    20. Rejda,G.E. & M. McNamara; Principles of Risk Management and Insurance, Pearson Series in Finance; USA., 12th ed, 2014.
    21. Turk Ariss, Rima & Yolla Sarieddine; “challenge in implementing capital adequacy guidelines to Islamic banking”; Journal of banking regulation; Vol.9, 2007.
    22. Zeeshan Farrukh,Muhammad; “the analysis of application of SALAM & ISTISNA’A in Islamic financial industry”; 2015.
    23. Zins, Alexandra & Laurent Weill; “Islamic banking and risk: the impact of basel 2”; Pacific-Basin Financial Journal,2017.