امکان‌سنجی سرمایه‌گذاری جسورانه از منظر فقهی، قانونی و اقتصادی در ایران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری گروه مهندسی مالی، واحد قم، دانشگاه آزاد اسلامی، قم، ایران.

2 دانشیار، گروه مدیریت، واحد تهران مرکز، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.

3 استاد یار، گروه مدیریت، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران

4 استادیار، گروه مالی و حسابداری، واحد قم، دانشگاه آزاد اسلامی، قم، ایران

چکیده

از عوامل بسیار مهم در سرمایه‌گذاری و تأمین مالی در جامعه مسلمانان و کشورهای اسلامی تطابق نوع سرمایه‌گذاری، روش‌های تأمین مالی و عقود با موازین شرعی است (در ایران مطابقت با فقه امامیه مدنظر است). در کنار این موضوع قوانین حاکم بر معاملات و قراردادها در جهت حفظ امنیت سرمایه‌گذاری، ارتقا و ثبات اقتصادی، بزرگ‌ترین دغدغه پیش روی شرکت‌ها، سرمایه‌گذاران، حقوقدانان و مسئولان بوده است. در این پژوهش به بررسی فقهی، قانونی و اقتصادی سرمایه‌گذاری جسورانه که به عنوان یکی از راه‌های تأمین منابع مالی شرکت‌های نوپا و با ایده‌های فناورانه در بازار بین‌المللی بوده و در بیشتر کشورهای اسلامی نیز در دو دهه گذشته مورد توجه بوده و همچنین راهگشای توسعه و پیشرفت شرکت‌های کوچک و متوسط در ایران است، پرداخته می‌شود. استفاده از این‌ رویه سرمایه‌گذاری نیاز به آسیب‌شناسی در حوزه‌های مختلف دارد که سه محور اصلی آن یعنی فقه، قانون و اقتصاد در این پژوهش با استفاده از نظرات خبرگان در دو مرحله به‌ صورت پرسشنامه‌ای، در جامعه‌ای متشکل از قانونگذاران، اساتید حوزه و دانشگاه و مدیران شرکت‌های دانش‌بنیان انجام شد؛ بعد از محاسبه روایی و پایایی و نهایتاً با استفاده از روش پیمایشی و نیز تحلیل سلسله مراتبی و گزینش سه معیار اصلی و 26 زیرمعیار به آسیب‌شناسی سرمایه‌گذاری پرداخته شده و اولویت‌بندی آن نیز مشخص گردید. یافته تحقیق این است که جامعه سرمایه‌گذار در ایران نسبت به نوع قراردادها و عدم اطمینان به پایبندی به قواعد اسلامی در قراردادها، حقوق مالکیت و همچنین ثبات در شاخص‌های اقتصادی نگرانی حادی دارد و در نهایت مقاله راهکارهای اصلاحی را ارائه می‌نماید.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Feasibility study of Venture Capital from a jurisprudential, legal and economic perspective in Iran

نویسندگان [English]

  • asghar Torabiesfinaee 1
  • mirfyz fallah 2
  • sayed kazem chavoshi 3
  • reza gholami jamkarani 4
1 PhD Student, Department of Financial Engineering, Qom Branch, Islamic Azad University, Qom, Iran.
2 Associate Professor, Department of Management,, Central Tehran Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran
3 Assistant Professor, Department of Management,, Kharazmi University, Tehran, Iran
4 Assistant Professor, Department of Finance and Accounting, Qom Branch, Islamic Azad University, Qom, Iran
چکیده [English]

One of the most important factors in investment and financing in the Muslim community and Islamic countries is the conformity of the type of investment, financing methods and contracts with sharia standards (in Iran, compliance with Imami jurisprudence is considered). In addition, the laws governing transactions and contracts in order to maintain investment security, promotion and economic stability, has been the biggest concern of companies, investors, as well as lawyers and officials. This study examines the jurisprudential, legal and economic aspects of bold Islamic investment, which is one of the ways to finance start-ups with technological ideas in the international market and in most Islamic countries in the last two decades. It is considered and also paves the way for the development and progress of small and medium companies in Iran. The use of this investment procedure requires pathology in various fields, the three main axes of which are jurisprudence, law and economics in this research, using the opinions of experts in two stages in the form of a questionnaire, in a society consisting of legislators. The professors of the seminary and the university and the managers of the knowledge-based companies were interviewed after the calculation of validity and reliability and finally using the survey method as well as hierarchical analysis and selection of three main criteria and 26 sub-criteria was also identified. The research finding is that the investing community in Iran is acutely concerned about the type of contracts and the lack of confidence in adhering to Islamic rules in contracts, property rights, as well as stability in economic indicators. Finally, it offers remedial solutions.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Islamic Finance
  • Islamic economics
  • Investment
  • Venture Capital
  • Financing.  
  1. امامی، سیدحسن؛ حقوق مدنی: در اموال، مالکیت، حق انتفاع و به طور کلی بیع و معاوضه؛ چ22، تهران: کتابفروشی اسلامیه، 1381.
  2. امیری، حسین و وهاب قلیچ؛ «رهیافتی ریاضی بر استراتژی خروج در الگوی سرمایه‌گذاری خطرپذیر اسلامی»؛ فصلنامه اقتصاد اسلامی، ش74، 1397.
  3. امین‌فرد، محمد و حکیمه زردرنگ کشکی؛ «تحلیل فقهی و حقوقی ماهیت قرارداد بیمه عمر و ادله مشروعیت آن»؛ پژوهشنامه بیمه، ش4، 1392.
  4. انصاری، شیخ مرتضی؛ کتاب المکاسب؛ ج4، قم: دفتر انتشارات اسلامی، 1415ق.
  5. بیات، میثم، طالبی، محمد و حامد قدوسی؛ «بررسی علل عدم پذیرش و نشر نوآوری در ابزارهای مالی اسلامی در بازار سرمایه ایران»؛ تحقیقات مالی اسلامی، ش2، 1397.
  6. پورزرند، محمدابراهیم و مجید شهریاری؛ «طراحی مدل جامع سرمایه‌گذاری خطرپذیر»؛ مجله مهندسی مالی و مدیریت اوراق بهادار، ش24، 1394.
  7. حساس یگانه، یحیی و عادل افخمی؛ «مدلسازی رفتاری تصمیمات سرمایه‌گذاری فرشتگان کسب‌وکار»؛ فصلنامه علمی پژوهشی دانش سرمایه‌گذاری، ش28، 1396.
  8. حسین‌زاده بحرینی، محمدحسین و سیدسعید ملک‌الساداتی؛ «موانع نهادی سرمایه‌گذاری و کسب‌وکار در ایران»؛ پژوهشنامه بازرگانی، دوره15، ش59، 1390.
  9. شهید اول، محمدبن‌مکی؛ الدروس الشرعیه فی فقه الامامیه؛ قم: دفتر انتشارات اسلامی، 1417ق.
  10. شهیدی‌نسب، مصطفی، موسویان، سیدعباس و سعید فراهانی فرد؛ «مهندسی مالی عقود در تأمین مالی خرد اسلامی در ایران»؛ فصلنامه علمی پژوهشی اقتصاد اسلامی، ش67، 1396.
  11. صادقی شاهدانی، مهدی و مهدی رعایایی؛ «تبیین مدل‌های سرمایه‌گذاری ریسک‌پذیر اسلامی»؛ تحقیقات مالی اسلامی، ش2، 1393.
  12. مرکز پژوهش های مجلس؛ «سنجش امنیت سرمایه‌گذاری در ایران»؛ کد موضوعی220، شماره مسلسل 15852، 1397.
  13. موسوی خمینی، سیدروح‌الله؛ کتاب البیع؛ تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی1، 1421ق.
  14. موسویان، سیدعباس و حامد تاجمیرریاحی؛ «آسیب‌‌شناسی ابزارهای مالی اسلامی در بازار سرمایه ایران»؛ مقالات برتر سومین همایش مالی اسلامی، 1397.
  15. نراقی، ملااحمد بن ‌محمدمهدی؛ عوائدالایام فی بیان قواعد الاحکام؛ قم: انتشارات دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه، 1417ق.
  16. Ahmad, H. & Fara; Shari’ah Compliant Private Equity and Islamic Venture Capital; Edinburgh: Edinburgh University Press, 2012.
  17. Ahmed, H.; “Maqa_ sīd al-Sharīʿah and Islamic financial products: a framework for assessment”; ISRA International Journal of Islamic Finance, Vol.3,1, 2011.
  18. Ajim, H. Aziz, H. & Salina; “Does Venture Capital Substitute Islamic Profit and Loss Sharing Contracts? Theoretical Analysis on Musharakah and Venture Capital”; International Journal of Economics and Management, No.14, 2020.
  19. Asadov, A., Muhamad Sori, Z., Mohamad Ramadilli, S., Anwer, Z. and S.V. Shamsudheen; “Mush_arakah mutan_aqi_sah home financing: issues in practice”; Journal of Islamic Accounting and Business Research, Vol.9,1, 2018.
  20. Aziz, H. Ajimi, H. & Kassim; “Does Venture Capital Substitute Islamic Profit and Loss Sharing Contracts? Theoretical Analysis on Musharakah and Venture Capital”; Journal of Economics and Management, No.14 (1), 2020.
  21. Ben Amar, A.; “An Old Wine in New Shari'a Compliant Bottles? A Time-frequency Wavelet Analysis of the Efficiency of Monetary Policy in Dual Financial Systems”; Economics Bulletin, vol.38, No1, 2018.
  22. Ebrahim, M. & M. Sheikh; “Debt Instruments in Islamic Finance: A Critique”; Arab Law Quarterly, 2016.
  23. Elsiefy, E.; “Fudamental Requirementfor building an IslamhcVenture Capital Model”; According and Finance Reseearch, 3(1), 2014.
  24. Francesco, C., Enrico, M. & Cervellati; “Hacking the venture industry: An Early-stage Startups Investment framework for data-driven investors”; Department of Management, 2021.
  25. Gilson, R.J. &M. Schizer; “Understanding Venture Capital Structure: A Tax Explanation for Convertible Preferred Stock”; Harvard Law Review, No.116(3), 2003.
  26. Hamid, A.; “Modal ventura syari’ah”; Al-MASHARIF: Jurnal Ilmu Ekonomi Dan Keislaman, 3 No.1, 2015.
  27. Johansson, J. Malmstrom, M. & Wincent; “How individual cognitions overshadow regulations and group norms: a study of government venture capital decisions”; Small Bus Econ, No.5, 2019.
  28. Lerner, J., Moore, D., & S. Shepherd; “A Study of New Zealand's Venture Capital Market and Implications for Public Policy”; Report to the Ministry of Research Science and Technology, Auckland, LECG Ltd, 2005.
  29. Lone, A & Quadir, A; “Incentive Structure of Financing a Project: An Islamic Finance Approach”; International Journal of Economics and Financial Issues, vol.7, N1, 2017.
  30. Maghrebi, N. Mirakhor, A.; “Risk Sharing and Shared Prosperity in Islamic Finance”; Islamic Economic Studies, 2, 2015.
  31. Mehri, M, Jouaber, K & M Hassan; Profit- Sharing Ratio as a Screening device in Venture Capital; Edward Elgar Publishing, Handbook of Empirical Research on Islam and Economic Life,
  32. Ramadani, V., Dana, L.-P., Gërguri-Rashiti, S. and V. Ratten; Entrepreneurship and Management in an Islamic Context; New York: Springer International Publishing, Cham, 2017.
  33. Rind, K. W.; “The role of venture capital in corporate development”; Strategic Management Journal, 2(2), 1981.
  34. Rind, W.; “The role of venture capital in corporate development”; Strategic Management Journal, No.2(2), 1981.
  35. Sahlman, W.A.; “The Structure and Governance of Venture Capital Organizations”; Journal of Financial Economics, 27, 1990.
  36. Samila,S., & O. Sorenson; “Venture capital, entrepreneurship, and economic growth”; The Review of Economics and Statistics, No 93(1), 2011.
  37. Sapuan, N.; “An Evolution of Mudarabah Contract: A Viewpoint From Classical and Contemporary Islamic Scholars”; Procedia Economics and Finance, vol.35, 2016.
  38. Setiady, T.; “The Legal Reform of Venture Capital Financing Institutions As a Financing Alternative for Micro Small and Medium Enterprises”; Fiat Justisia, Faculty of Law, Universitas Lampung, 5, 2021.
  39. Tian, X., Xu, Z., Gu, J., & E. Herrera-Viedma; “How to select a promising enterprise for venture capitalists with prospect theory under intuitionistic fuzzy circumstance?”; Applied Soft Computing, 67, 2018.