Islamic Economics

Islamic Economics

A Critical Assessment of the Role of Grassroots Institutions in Mobilizing Financial Resources for the Arbaeen Pilgrimage

Document Type : Original Article

Authors
Amir Hosseini 1
Mohammad Soleimani 2
Mohammad Javad Sharifzadeh 2
Mahdi Sadeghi Shahdani 3
1 PhD student in Islamic Economics, Imam Sadeq University, Tehran, Iran
2 Assistant Professor, Faculty of Economics, Imam Sadegh University, Tehran, Iran
3 Professor, Faculty of Economics, Imam Sadegh University, Tehran, Iran
10.22034/iec.2025.2049288.2836
Abstract
Arbaeen is one of the largest religious gatherings in the world, with a steadily increasing number of participants each year. Various grassroots organizations play a key role in supporting this Shia pilgrimage by providing diverse welfare and cultural services along the pilgrimage routes. Despite their positive contributions, these institutions also face structural challenges and operational shortcomings that limit their effectiveness in resource mobilization. This study aims to critically assess the role and functions of these grassroots organizations in mobilizing and managing financial resources for the Arbaeen event. Using the Fuzzy Delphi Method and expert interviews with 13 scholars and practitioners in the field, key weaknesses were identified and ranked. The results highlight three primary challenges: Insufficient allocation of resources for articulating the rationale, objectives, and spiritual significance of Arbaeen; Underutilization of the potential of votive offerings and religious donations in funding efforts; Limited investment in artistic and media initiatives, resulting in weak public engagement and inadequate financial support from the broader community.
Keywords
Arbaeen
Resource Mobilization
Grassroots Organizations
Religious Donations
Pilgrimage Management
  1. امیربیک، مرضیه و همکاران (1400). بررسی و تدوین مدل توسعه تأمین مالی جمعی در سازمان‌های دینی (نمونه موردی حرم مطهر رضوی). تحقیقات مالی اسلامی، 10(20).
  2. تاج‌بخش، غلامرضا (1401). آسیب‌های پیاده‌روی اربعین حسینی: بررسی جامعه‌شناختی. دوفصلنامه شیعه‌پژوهی، 8(22).
  3. جاودان، محمدصادق، منظور، داود، رجبی، سجاد (1399). آثار متقابل نذورات در هیئت‌های مذهبی و متغیرهای کلان اقتصادی در ایران. جستارهای اقتصادی با رویکرد اسلامی، 17(33).
  4. جعفرزاده نجار، مرتضی و همکاران (1398). مدل مناسب اوراق وقفی تأمین مالی فضاهای عمومی پیرامون حرم رضوی (ع).اقتصاد اسلامی، 19(73).
  5. جهانیان، ناصر (1395). جایگاه نهاد وقف در اقتصاد بخش سوم.اقتصاد اسلامی، 16(62).
  6. خاکسار آستانه، حمیده، رهنما، علی (1395). بررسی نقش وقف در خدمات‌رسانی به زائران و گردشگران شهر مشهد.گردشگری و اوقات فراغت، 3(4).
  7. خاموشی، مهدی (1402). اجرای نیت 80 میلیاردی موقوفات در اربعین امسال. پایگاه خبری خیر ایران. https://kheiriran.ir/post-57
  8. ــــــــ (1403). وقف‌های جالب واقفین برای پیاده‌روی اربعین. پایگاه خبرگزاری رضوی. https://B2n.ir/j07773
  9. خمینی، روح‌الله (1392). ترجمه تحریرالوسیلۀ. ج1، کتاب زکات، تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی (س).
  10. ریاحی سامانی، نادر (1394). وقف و اقتصاد.وقف میراث جاویدان،91 و 92.
  11. سرخوش، سعدالله (1394). حضور افراد در هیئت‌های مذهبی و نشاط اجتماعی (مطالعه موردی شهر همدان در سال 1393). فصلنامه علمی مطالعات قدرت نرم، 5(12).
  12. شراهی، اسماعیل، ذوالفقارزاده، محمدمهدی (1398). واکاوی ادراک زائران از رفتار خادمان در اربعین: روایتی مردم‌شناختی از پدیده عظیم پیاده‌روی اربعین. دین و ارتباطات (دانشگاه امام صادق/ نامه صادق)، 26(1).
  13. شیرودی، مرتضی، شیرودی، محمدسجاد (1396). تأثیرات جامعه‌شناختی هیئت‌های مذهبی بر مؤلفه‌های مشارکت سیاسی در جمهوری اسلامی ایران. پژوهش‌های سیاست اسلامی، 5(11).
  14. صباغ کرمانی، مجید، عاقلی، لطفعلی (1400). ضرورت ارتقای تعاونی‌ها و جایگاه آن در بخش سوم اقتصاد. پژوهش‌های مدیریت در ایران، 8(33).
  15. صفا، داود، نجاتی حسینی، سیدمحمود (1390). تحلیل محتوای مداحی‌های مذهبی مردم‌پسند (مقایسه مداحی‌های سنتی و مدرن). فصلنامه معرفت فرهنگی اجتماعی، 2(4).
  16. طغیانی، مهدی، آذری، آرزو (1397). برنامه‌ریزی راهبردی ارتقاء جایگاه بخش سوم اقتصاد (وقف و امور خیریه) در راستای تأمین نیازهای بخش عمومی شهری با استفاده از تحلیل SWOT (مطالعه موردی شهر اصفهان). پژوهش‌های اقتصاد و توسعه منطقه‌ای، 25(15).
  17. طغیانی، مهدی، درخشان، مرتضی، نصرالهی، خدیجه (1393). تحلیل اثر توسعه بخش سوم اقتصاد بر شاخص‌های اقتصادی و راهکارهای توسعه آن در ایران. فصلنامه علمی پژوهشی اقتصاد اسلامی، 14(55).
  18. فتحعلی‌خانی، مازیار (1391). رابطه مسجد و دولت رابطه‌ای استراتژیک. سرویس تخصصی خبری تحلیلی مسجد. https://news.masjed.ir/u/qtL
  19. فروغی، یاسر، سراج‌زاده، حسین، نبوی، سیدحسین (1399). مطالعه کیفی انگیزه‌های زائران ایرانی شرکت‌کننده در آیین پیاده‌روی زیارت اربعین. دین و ارتباطات (دانشگاه امام صادق/ نامه صادق)، 27(1).
  20. کشاورز، سوسن، بدری، مرجان، صالحی، اکبر (1402). روایت‌پژوهی پیامدهای تربیتی حضور در اجتماعات مذهبی. علوم تربیتی از دیدگاه اسلام، 11(23).
  21. ماهر، زهرا (1403). تحلیل مردم‌‌شناسانه پیاده‌‌روی اربعین با استفاده از نظریه آیین‌‌های گذار. اسلام و مطالعات اجتماعی، 12(45).
  22. محمدزاده، بابک، یدالهی فارسی، جهانگیر، رضوی، سیدمصطفی (1403). بررسی ابعاد و مؤلفه‌های مدل تأمین مالی جمعی در بستر دیجیتال به منظور کارآفرینی اجتماعی. مدیریت پویا و تحلیل کسب‌وکار، 3(2).
  23. مریجی، شمس‌الله (1403). آسیب‌شناسی راهپیمایی جمعی اربعین. اسلام و مطالعات اجتماعی، 12(45).
  24. مستأجران، مهدی (1395). نسبت آسیب‌های هیئت‌های مذهبی با تغییرات فرهنگی سه دهه گذشته جامعه (مطالعه موردی هیئت مکتب‌الحسین اصفهان). فصلنامه علمی تخصصی فرهنگ پژوهش، 9(28).
  25. معلی، حمزه، حسن‌زاده، بهزاد (1395). قلک هیئت را پر کن. اقتصاد و هیئت تراز انقلاب اسلامی، 1(1).
  26. موحد، مجید و همکاران (1399). بازنمایی پیاده‌روی اربعین در فضای مجازی: تحلیل نشانه‌شناسی اجتماعی عکس‌های پیاده‌روی اربعین در اینستاگرام. دین و ارتباطات (دانشگاه امام صادق/ نامه صادق)، 27(2).
  27. میرشکاری، عباس، حسامی، محمد (1399). هبه مال مشاع در فقه مذاهب اسلامی و حقوق ایران. پژوهش‌نامه حقوق اسلامی، 21(1).
  28. نجاتی، محمدسعید (1396). آسیب‌شناسی میدانی مراسم پیاده‌روی اربعین حسینی. فصلنامه فرهنگ زیارت، 8(31).
  29. یعقوبی، الهام، اصلی‌پور، حسین، میرواحدی، سیدسعید (1400). بررسی مؤلفه‌ها و فرایند ارائه خدمات عمومی مردم‌نهاد در پیاده‌روی اربعین مبتنی بر رویکرد نگاشت علّی. مطالعات راهبردی بسیج، 24(91).
  30. Habibi, A., Jahantigh, F. F., Sarafrazi, A. (2015). Fuzzy Delphi Technique for Forecasting and Screening Items. Asian Journal of Research in Business Economics and Management, 5(2).