Islamic Economics

Islamic Economics

Identifying and ranking of the roots of economic poverty with emphasis on Islamic teachings in Kermanshah province

Document Type : Original Article

Authors
mohammad zaman rostami 1
ghazal ghalvazi 2
1 Associate Professor, Department of Islamic Economics, Faculty of Economics and Administrative Sciences, University of Qom, Qom, Iran
2 Postdoctoral Researcher, Razi University, Kermanshah, Iran
10.22034/iec.2026.2068484.2918
Abstract
This research examines the economic roots of poverty in Kermanshah Province from the perspective of Islamic economic teachings. The main question is: what are these roots, and how can solutions be proposed to address them based on Islamic principles, particularly the conduct of Imam Ali (AS)? The hypothesis of this study is based on the idea that socio-economic factors such as the weakness in implementing justice, the lack of adherence to moral principles in the economy—such as wastefulness and neglecting contentment—and mismanagement are key factors contributing to the emergence and persistence of poverty in this province. To test this hypothesis, a combination of traditional and fuzzy Delphi methods was applied, analyzing data obtained from questionnaires distributed to 385 participants through cluster sampling. The results showed that the main economic roots of poverty include the failure of the wealthy to pay obligatory divine dues, the neglect of officials toward the poor and justice, and extravagance. These factors are categorized into groups of officials, the general public, the wealthy, and the needy. Consequently, the research emphasizes the need to strengthen the Islamic financial system, reform consumption patterns, promote accountability and justice-oriented governance, and provide targeted support to the disadvantaged. It concludes that sustainable poverty alleviation requires a combination of structural and moral reforms aligned with Islamic teachings across all levels of society.
Keywords
Economic poverty
Roots of poverty
Islamic foundations
Fight against poverty
Economic justice
Kermanshah province
آمدی، عبدالواحد بن محمد تمیمی (1366). غررالحکم و دررالکلم. قم: دفتر تبلیغات اسلامی.
آربلاستر، آنتونی (1988م). لیبرالیسم غرب: ظهور و سقوط. ترجمه عباس مخبر، چ5، تهران: مرکز پژوهش‌های اسلامی.
ابن‌بابویه، محمد بن علی (1381ق). من لایحضره الفقیه. تهران: انتشارات فیض کاشانی.
ابن‌بابویه، محمد بن علی (1403ق). معانی الأخبار. قم: دفتر انتشارات اسلامی.
ابن‌شهرآشوب، محمد بن علی (1379ق). مناقب آل‌ابی‌طالب. قم: علامه.
امیری صدر، حمزه (1403). اقسام و گونه‌های فقر در نهج‌البلاغه. پژوهش‌های مطالعات اسلامی معاصر، 2(10)، 165–179.
بانک جهانی (1375). گزارش توسعه جهانی 2001–2000: مبارزه با فقر. ترجمه سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور و دیگران، تهران: سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی.
بانک جهانی (1379). گزارش توسعه انسانی 2003: اهداف توسعه هزاره. ترجمه فرشاد مؤمنی و همکاران، تهران: سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی.
پرستش، نسرین (1387). پدیده فقر و نابرابری اجتماعی. بررسی مسائل و سیاست‌های اقتصادی، 9(80)، 2–11.
تفضلی، فریدون (1383). تاریخ عقاید اقتصادی. چ6. تهران: نشر نی.
جم، مصطفی و همکاران (1403). تحلیل اثرات تورم بر ابعاد مختلف فقر چندبعدی (مطالعه موردی شهر قم). مطالعات و سیاست‌های اقتصادی، 11(21)، 261–293.
حاتمی‌نژاد، حسین و همکاران (1400). پهنه‌بندی توزیع و شدت فقر چندبعدی در شهرستان‌های استان کرمانشاه. مطالعات برنامه‌ریزی سکونتگاه‌های انسانی، 16(2)، 281–293.
حلّی، جمال‌الدین (1407ق). المهذب البارع فی شرح المختصر النافع. ج1. قم: دفتر انتشارات اسلامی.
حسن‌زاده، علی (1379). بررسی عوامل مؤثر بر فقر: مطالعه موردی ایران. پژوهش‌های اقتصادی ایران، 2(4–5)، 130–184.
حسینی، سیدعقیل و مسعودی، سیداسماعیل (1397). تحلیل و نقد اندیشه‌های آمارتیا سن در باب توسعه. پژوهشنامه انتقادی متون و برنامه‌های علوم انسانی، 18(58)، 103–125.
حکیمی، محمدرضا، حکیمی، محمد، و حکیمی، علی (1380). الحیاة. تهران: دفتر نشر فرهنگ اسلامی.
دادگر، یدالله و همکاران (1390). اندازه‌گیری خط کفایت شرعی و بررسی تأثیر شئون بر مقدار آن. پژوهش‌های اقتصادی ایران، 16(49)، 1–33.
دانائی‌فر، حسن و مظفری، زینب (1387). ارتقای روایی و پایایی در پژوهش‌های کیفی مدیریتی. پژوهش‌های مدیریت، 1(1).
دیلمی، حسن بن ابی‌الحسن (1411ق). إرشاد القلوب. قم: شریف رضی.
رضایی، انیس و همکاران (1391). تأثیر سرمایه‌های اقتصادی و اجتماعی بر فرهنگ فقر. پژوهشنامه مددکاری اجتماعی، 3(12)، 17–40.
روستایی، شهریور و همکاران (1391). توزیع فضایی فقر شهری در شهر کرمانشاه. رفاه اجتماعی، 12(45)، 77–101.
سن، آمارتیا (1382). توسعه به مثابه آزادی. ترجمه وحید محمودی، تهران: انتشارات دانشگاه تهران.
شریفی، نرگس (1401). فقر اقتصادی و توسعه انسانی. ششمین همایش بین‌المللی دانش و فناوری هزاره سوم اقتصاد، مدیریت و حسابداری ایران. تهران: ایران.
شعیری، تاج‌الدین (1363). جامع الأخبار. قم: رضی.
طالبان، محمدرضا (1403). بررسی تجربی ارتباط فقر و دین در ایران. جامعه‌شناسی کاربردی، 35(4)، 105–120.
طبرسی، فضل بن حسن (1372). مجمع البیان فی تفسیر القرآن. ج3. تهران: ناصرخسرو.
طوسی، ابوجعفر (1400ق). النهایة فی مجرد الفقه و الفتاوی. بیروت: دار الکتاب العربی.
طوسی، ابوجعفر (1387ق). المبسوط فی فقه الإمامیة. تهران: المکتبة المرتضویة لإحیاء الآثار الجعفریة.
عاملی، حرّ (1409ق). وسائل الشیعة. قم: آل‌البیت(ع).
عبده، محمد (1414ق). نهج‌البلاغه. قم: دفتر انتشارات اسلامی.
فاضل مقداد، جمال‌الدین (1419ق). کنزالعرفان فی فقه القرآن. قم: مجمع جهانی تقریب مذاهب اسلامی.
قلوزی، غزاله (1400). شناسایی ریشه‌های فقر اقتصادی و روش مبارزه با آن در اسلام. تهران: نور علم.
کلینی، ابوجعفر (1407ق). الکافی. تهران: دار الکتب الإسلامیة.
کیاءالحسینی، سیدضیاءالدین (1387). نقش زکات فطره در فقرزدایی. اقتصاد اسلامی، (31)، 133–160.
مجلسی، محمدباقر (1404ق). بحارالأنوار. بیروت: الوفاء.
محقق‌نیا، محمدجواد، و صالحی، مرتضی (1396). فقرزدایی از منظر اسلام و اصلاحات ساختاری اقتصاد ایران. دین و قانون، 5(16)، 155–197.
مؤمنی، منصور، و فعال‌قیومی، علی (1389). تحلیل آماری با استفاده از  SPSS. تهران: انتشارات دانشگاه تهران.
نوری، میرزاحسین (1408ق). مستدرک الوسائل و مستنبط المسائل. بیروت: آل‌البیت(ع).
هانت، دایانا (1376). نظریه‌های اقتصاد توسعه: تحلیلی از الگوهای رقیب. ترجمه غلامرضا آزاد، تهران: نشر نی.
Adler, M., and Ziglio, E (1996). Gazing into the Oracle: The Delphi Method and Its Application to Social Policy and Public Health. London: Jessica Kingsle‌y Publishers.
Chang, H. H,, Hsu, C. W., and Chang, C. P. (2011). Fuzzy Delphi method for evaluating hydrogen production technologies. International Journal of Hydrogen Energy, 36(21), 14172–14179.
Cronbach, L. J. (1951). Coefficient alpha and the internal structure of tests. Psychometrika, 16(3), 297–334.
Hsu, C. W., Lee, G. S., and Kreng, V. B (2010). The application of Fuzzy Delphi Method and Fuzzy AHP in lubricant regenerative technology selection. Expert Systems with Applications, 37(1), 419–425.
Kaufmann, A., and Gupta, M. M. (1988). Fuzzy Mathematical Models in Engineering and Management Science. Amsterdam: Elsevier Science Publishers.
Krosnick, J. A., and Fabrigar, L. R. (1997). Designing rating scales for effective measurement in surveys. In Survey Measurement and Process Quality. New York: Wiley.
Landeta, J. (2006). Current validity of the Delphi method in social sciences. Technological Forecasting and Social Change, 73(5), 467–482.
North, D. (1990). Institutions, Institutional Change, and Economic Performance. Cambridge: Cambridge University Press.
Sen, A. (1976). Poverty lines in theory and practice. LSMS Working Paper, (133). Washington, DC: World Bank.
United Nations Development Programme (2025). Human Development Report 2025. New York: UNDP.