تحلیل الگوی سهم‌بری عادلانه عوامل تولید با رویکرد اسلامی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار دانشکده اقتصاد دانشگاه علامه طباطبائی

2 دانشجوی دکتری دانشگاه علامه طباطبائی

چکیده

چگونگی توزیع منافع تولید میان عوامل تولید، از پرسش‌های بنیادی اقتصاد به شمار می‌رود و تا امروز در سطح الگوهای رقیب، مناقشات متعددی درباره آن وجود داشته است. در این تحقیق با فرض عقلانیت جامع که بر اساس آن، افراد هم منافع خود و هم منافع دیگران را در تصمیم‌گیری‌های اقتصادی دخالت می‌دهند، تابع هدف افراد تعمیم داده شده و رفتارهای عادلانه افراد در حوزه تولید در قالب یک الگوی ریاضی تحلیل می‌شود. بر اساس این الگو دو راهکار دستیابی به سهم‌ عادلانه عوامل تولید تحلیل خواهد شد: نخست، نقش دولت در تعیین حداقل مزد بالاتر و دوم، نقش رفتارهای عادلانه کارفرمایان در تخصیص بخشی از سود به عنوان پاداش نیروی کار. در این میان، راهکار دوم ضمن بهبود ادراک عدالت و انصاف، وضعیت رفاهی نیروی کار را بدون اثر منفی بر تقاضای نیروی کار و اشتغال بهبود می‌دهد و با هر دو جنبه عدالت سازگار است. نتایج مقاله مؤید مزیت عدالت افقی و خودجوش، نسبت به راهکارهای دستوری از بالا می‌باشد. در این چارچوب برای افزایش تمایل کارفرمایان به اجرای روش مشارکت در سود، پیشنهاد می‌شود از ابزارهای ترویجی و مشوق‌های اقتصادی استفاده شود.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The Analysis of Just share of production factors Pattern with the Islamic Approach

نویسندگان [English]

  • Seyed Ehsan Khandoozi 1
  • Ali Afsari 2
1 Assistant Professor, Faculty of Economics, Allameh Tabataba'i University
2 Allameh Tabatabaei University
چکیده [English]

The manner of benefits distribution of production among the production factors is one of the fundamental questions of the economy, and there are many controversies around it at the level of rival models. In this research, with the assumption of comprehensive rationality, according to which individuals interfere both their own interests and the interests of others in economic decision-making, the objective function of individuals generalized and the fair behaviors of individuals in the field of production are analyzed in the form of a mathematical model. Based on this model, two strategies for achieving a fair share of production among the factors are analyzed: first, the role of the government in determining the level of wage more than the minimum wage, and second, the role of employers' fair employments in allocating a portion of the profits as labor rewards. In the meantime, the second strategy, while improving the perception of justice and fairness, improves the welfare state of the labor force without adversely affecting labor demand and employment, and is consistent with both aspects of justice. The results of the paper confirm the superiority of horizontal and spontaneous justice in relation to grammatical solutions from above. In this framework, it is suggested to use extension tools and economic incentives to increase employers' willingness to engage in profits.  

کلیدواژه‌ها [English]

  • Distribution theory
  • Profit participation
  • Economic Justice
  • labor
  • Islamic economics

*   قرآن کریم.

  1. آقا‌محمد‌علی‌کرمانی، مهرداد و همکاران؛ «مدل‌های تعیین و مدیریت مزد نیروی کار در اقتصاد اسلامی و مقایسه آن با مدل نئوکلاسیک»، فصلنامه مدیریت فردا؛ ش33، 1391.
  2. استیگلیتز، جوزف؛ بهای نابرابری؛ ترجمه محمدرضا فرزین و یکتا اشرفی؛ تهران: انتشارات دانشگاه علامه طباطبایی، 1394.
  3. پاینده، ابوالقاسم؛ نهج­الفصاحه؛ چ4، تهران: دنیای دانش، 1382.
  4. پیکتی، توماس؛ سرمایه در قرن بیست‌و‌یکم؛ ترجمه اصلان قودجانی؛ تهران:‌ نشر نی، 1393.
  5. توتونچیان، ایرج؛ «تأثیر قیمت‌گذاری بر سهم نیروی انسانی و بر ضریب تکاثری سرمایه در اقتصاد اسلامی»، مجموعه مقالات کنفرانس پولی و ارزی؛ تهران: مؤسسه تحقیقات پولی و بانکی، 1380. 
  6. توحیدی‌نیا، ابوالقاسم؛ «امکان‌سنجی تأثیر اخلاق بر مبانی اقتصاد خرد و کلان»، اخلاق در علوم و فناوری؛ ش3 و 4، 1388.
  7. حکیمی، محمد‌رضا و دیگران؛ الحیاة؛ تهران: دفتر نشر فرهنگ اسلامی، 1367.
  8. خاندوزی، سیداحسان؛ مدینه عادله مقدمه‌ای بر نظریه عدالت اقتصادی در قرآن؛ تهران: انتشارات دانشگاه امام صادق7، 1390.
  9. دادگر، یدالله؛ تاریخ عقاید اقتصادی؛ تهران: انتشارات سمت، 1392.

10. دادگر، یدالله و همکاران؛ «تعادل بازار کار در الگوی شراکت کارگران در سود با تأکید بر رویکرد اسلامی»،فصلنامه مدل‌سازی اقتصادی؛ ش23، 1392.

11. رفیعی آتانی، عطاالله؛ «جایگاه دولت در نظام اقتصادی اسلام (دولت مصالح)»، فصلنامه اقتصاد اسلامی؛ ش28، 1386.

12. صدر، سیدمحمد‌باقر؛ اقتصاد ما:بررسی‌هایی درباره مکتب اقتصادی اسلام؛ ترجمه محمدکاظم موسوی؛ ج1، تهران: مؤسسه انتشارات اسلامی، 1349.

13. ــــــــــ؛ اقتصاد ما: بررسی‌هایی درباره مکتب اقتصادی اسلام؛ ترجمه اسپهبدی؛ ج2، تهران: مؤسسه انتشارات اسلامی، 1349.

14. عبادی، جعفر و ابوالفضل پاسبانی ­صومعه؛ «مهم‌ترین عوامل مؤثر در مزد منصفانه آزمون نظریة آکرلوف در ایران»، مجله تحقیقات اقتصادی؛ ش48، 1392.         

15. عزتی، مرتضی؛اقتصاد خرد 3،تحلیل رفتارهای اقتصادی در چارچوب اسلامی؛ تهران: انتشارات سمت، 1394.

16. عیوضلو، حسین؛ عدالت و کارایی در تطبیق با نظام اقتصادی در اسلام؛ تهران: دانشگاه امام صادق7، ‌1384.

17. کفایی، سیدمحمدعلی و حسین نصیری؛ «اصول حاکم بر شاخص‌های نابرابری درآمدی و بررسی آنها از نظر اسلام»، فصلنامه اقتصاد اسلامی؛ ش33، 1387.

18. محمدی ری‌شهری، محمد؛دانشنامه قرآن و حدیث؛ قم: مؤسسه علمی و فرهنگی دارالحدیث، 1391.

19. موسایی، میثم؛ «نقش فرهنگ بر الگوی مصرف»، فصلنامه اقتصاد اسلامی؛ ش34، 1388.

20. میرمعزی، سیدحسین؛ «توزیع ثروت و درآمد در نظام اقتصاد اسلامی از دیدگاه امام خمینی1»، مجموعه مقالات راه انقلاب؛ تهران: شورای هماهنگی تبلیغات اسلامی، نشر هماهنگ، ‌1378.

21. ــــــــ؛ عدالت اقتصادی از دیدگاه اسلام؛ تهران: سازمان انتشارات پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی،‌ 1393.

22. ندری، کامران و وهاب قلیچ؛ «نقش حاکمیتی دولت اسلامی در بهبود توزیع درآمد»، مجله اقتصاد اسلامی؛ ش35،‌ 1389.

23.ویتزمن، مارتین؛ اقتصاد شراکتی (مهار رکود تورمی)؛ ترجمه علی یاسری؛ تهران: مرکز آموزش بانکداری بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران، 1368.

  1. Acemoglu, D. and Robinson J.; Economic Origins of Dictatorship and Democracy; Cambridge: Cambridge University Press, 2006.
  2. Adler, M. and K. D. Schmid; Factor Shares and Income Inequality: Empirical Evidence from Germany 2002–2008; University of Tuebingen Working Paper No.34, University of Tuebingen, 2012.
  3. Akerlof, G.; “Gift Exchange and Efficiency Wage Theory: Four Views”, American Economic Review; No.74(2), 1984.
  4. Akerlof, G, & Yellen, J.; “The Fair Wage-Effort Hypothesis and Unemployment”, the Quarterly Journal of Economics; 105 (2), 1990.
  5. Ali, D.H. Norulazidah P.H. Omar; Myles, Gareth D.; “The consequences of zakat for capital accumulation”, Journal of Public Economic Theory; 12 (4), 2010.
  6. Andreoni, J.; “Privately provided public goods in a large economy-the limits of altruism”, Journal of Public Economics; vol. 35, (February), 1988.
  7. Andreoni, J.; “Giving with impure altruism: applications to charity and Ricardian Equivalence”, Journal of Political Economy; No.97, 1989.
  8. Atkinson, A.B.; “Factor shares: the principal problem of political economy?”,Oxford Review of Economic Policy; Vol.25, No.1, 2009.
  9. Bentolila, S, and Saint Paul, G.; “Explaining Movements in the Labor Share”,Contributions to Macroeconomics; No.3, article 9, 2003.
  10. Blaug, M.; Economic Theory in Retrospect; 3rd edn, Cambridge: Cambridge University Press, 1996.
  11. Boar, C.; Dynastic Precautionary Savings; University of Rochester Working Paper, 2017 (Available at: https://www.cedia.ca/ sites/cedia.ca/files/boar.pdf).
  12. Dynan, K, Skinner, J, Zeldes, S.P.; “The importance of bequests and life-cycle saving in capital accumulation: a new answer”; American Economic Review; No.92, 2002.
  13. Eatwell, J and others.; The new palgrave: A dictionary of economics; London: The Macmillan press, 1988.
  14. European Commission.; The Labour Income Share in the European Union, Employment in Europe 2007; Brussels: European Commission, 2007.
  15. Feldstein, M. S.; “Did Wages Reflect the Growth in Productivity?”; NBER Working Paper 13953, 2008.
  16. Francese, M. and Mulas-Granados C.; “Functional Income Distribution and Its Role in Explaining Inequality”; International Monetary Fund (IMF) Working Paper, DOI: http://dx.doi. org/10.5089/9781513549828.001, 2015.
  17. Guin, B.; “Culture and Household Saving”; SSRN working paper, 2016 (Available at:   http://ssrn.com/abstract=2698872).
  18. Holmlund, B.; “Profit Sharing, Wage Bargaining and Unemployment”, Economic Inquiry; 28, 1991.
  19. IMF; “The Globalization of Labor”; ch.5 in World Economic Outlook, April, 2007.
  20. Jacobson, M. and F. Occhino; “Behind the Decline in Labor’s Share of Income”; Federal Reserve Bank of Cleveland, 2012a.
  21. ________; “Labor’s Declining Share of Income and Rising Inequality”; Federal Reserve Bank of Cleveland, 2012b.
  22. Karabarbounis, L, and B. Neiman; “The Global Decline of the Labor Share”, Quarterly Journal of Economics29 (1); 2014.
  23. Kruse, D.L, Freeman, R.B, and Blasi, J.R.; Shared Capitalism at Work: Employee Ownership, Profit and Gain Sharing and Broad-Based Stock Options; Chicago: The University of Chicago Press, 2010.
  24. Layard, R. and Nickell, S.; “Is Unemployment Lower if Unions Bargain over Employment”; Quarterly Journal of Economics, 105, 1990.
  25. Neumark, D. and Wascher, W.; “Minimum Wages and Employment: A Review of Evidence from the New Minimum Wage Research”; NBER Working Paper; No. 12663, 2006.
  26. Nordblom, K; “Precautionary Saving and Altruism”, Department of Economics, Uppsala University, Working Paper; No. 1997:19, 1997.
  27. Rajko, A.; Behavioural economics and ethics: interrelations and applications; New York: Routledge, 2012.
  28. Ricardo, D.; The Principles of Political Economy and Taxation; London: Dent, 1911.
  29. Sadeq, Abul Hassan M.; ''Factor pricing and Income Distribution from an Islamic perspective'', in: Journal of Islamic Economics, 2, 1989.
  30. Stockhammer, E.; "Why Have Wage Shares Fallen? A Panel Analysis of the Determinants of Functional Income Distribution", ILO Working Paper; No. 470913, International Labour Organization, Geneva, 2013.
  31. Zohurul-Islam, M.; "An Islamic Approach to Distribution of Income Among the partifating Factors in the Framework of Islam", In: thoughts of Economics; vol 8, No. 384, (Bangladesh: Islamic Economics Research Bureau), 1987.