Islamic Economics

Islamic Economics

Pursuing results of western and Islamic theory of value in economics

Document Type : Original Article

Author
mohammad ali farahani fard
Level 4 of Qom Seminary, Department of Jurisprudence and Economics, Higher Institute of Jurisprudence and Islamic Sciences
10.22034/iec.2024.2000024.2615
Abstract
Theory of value deal with essence, the place and how to abstract values, and according to this, Western philosophers and Islamic sages each have their own principles. The present article tries to show the difference between these principles and their effects in economics, to emphasize the necessity of using the value principles of Islamic sages in the Islamic economy. For this purpose, the present article, with a review of the value principles of Western philosophers, followed up its effects on various objective-social, ontological, methodological dimensions and the content of economic theories, and then, with a review of the basics of Islamic sages, it’s supposed effects on the Islamic economy. has drawn a picture. Based on the findings of the article, the mentioned foundations have had effects on the place of economics, the place of welfare economics in it, the evolution of the theory of economic man, economic preferences and choice, the assumption of maximization of utility, the theorizing method of economics, and the criterion of political evaluation and function of social welfare. In contrast, the foundations of Islamic sage is influential on the non-instrumental identity of Islamic economy, the formation of the longitudinal and transverse levels of economic man, the beginning of theorizing from the recognition of levels of economic man and the design of indicators based on value concepts.
Keywords
Value principles
Western philosophy
Islamic wisdom
Conventional economics Islamic economics
  1. ابوالحسنی، اصغر و علیرحیمی، رحمت‌الله (1389). تأثیر ارزش‌های اخلاقی در اقتصاد با تأکید بر نظریه شهید صدر. فصلنامه اخلاق، 19، 39-89.
  2. اسماعیل‌پور، حیدر (1383). ارزش‌شناسی از دیدگاه کانت و تأثیر آن در تربیت اخلاقی. پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه تهران.
  3. اصغری، محمد (1387). تلاقی پراگماتیسم و پستمدرنیسم در فلسفه ریچارد رورتی. معرفت فلسفی، 2، ص165-194.
  4. ارسطو (1385). اخلاق نیکوماخوس. ترجمه محمدحسن لطفی، تهران: طرح نو.
  5. ارسطو (1979م). الخطابه. الترجمه العربیه القدیمه، تحقیق عبدالرحمن البدوی، بیروت: دار القلم.
  6. الوی، جیمز (1384). تاریخچه‌ای از علم اقتصاد در جایگاه یک علم اخلاقی. فصلنامه اقتصاد اسلامی، 19.
  7. امینی مشهدی، سمانه و آهنچیان، محمدرضا (1393). تربیت اخلاقی و سعاد در نظام آموزشی ایران: مقابله دیدگاه فارابی، لاک و رورتی. مجله اسلام و پژوهش‌های تربیتی، 11، ص65-80 .
  8. بلاگ، مارک (1380). روش‌شناسی علم اقتصاد: اقتصاددانان چگونه تبیین می‌کنند. تهران: نشر نی.
  9. بوعلی‌سینا، حسین (1400ق). رسائل ابن‌سینا. قم: انتشارات بیدار.
  10. بوعلی سینا، حسین (1404ق). الهیات شفاء. قم: مکتبه آیت الله نجفی مرعشی.
  11. پویمن، لوئیس پی. (1387). معرفت‌شناسی: مقدمه‌ای بر نظریه شناخت. ترجمه رضا محمدزاده، تهران: دانشگاه امام صادق7.
  12. پین، مایکل (1389). فرهنگ اندیشه انتقادی از روشن‌گری تا پسامدرنیته. ترجمه پیام یزدانجو، تهران: نشر مرکز.
  13. تروپر، میشل (1384). فلسفه حقوق1: علم حقوق. ترجمه مجتبی واعظی، نشریه حقوق اساسی.
  14. تروپر، میشل (1385). فلسفه حقوق2: علم حقوق، فلسفه حقوق چیست. نشریه حقوق اساسی، ش6-7، 401-416.
  15. توسلی، حسین (1388). بررسی انتقادی مبانی سیاست در اندیشه جان لاک. علوم سیاسی، 48، 25-62.
  16. توکلی، محمدجواد (1398). مبانی فلسفی و روش‌شناسی اقتصاد. قم: پژوهشگاه حوزه و دانشگاه.
  17. جوادی آملی، عبدالله (1393). تحریر رساله الولایه. قم: مؤسسه اسراء.
  18. دائرالمعارف اسلامی (1401). ابن‌سینا، در:

 http://islampedia.ir/fa/%D8%A7%D8%A8%D9%86-%D8%B3%DB%8C%D9%86%D8%A7/ .

  1. درودیان، حسین (1392). مباحثی در باب اقتصاد رفاه و مبانی ارزشی آن. جستارهای مبین، نشریه الکترونیکی، 9.
  2. دکارت، رنه (1376). فلسفه دکارت. ترجمه منوچهر صانعی، تهران: انتشارات بین‌المللی هدی.
  3. رضایی، محمدجواد و عربی، سیدهادی و موحدی، مهدی (1392). نظریه اخلاق هنجاری و دلالت‌های آن در سیاست‌گذاری اقتصادی: درس‌هایی برای اقتصاد اسلامی. معرفت اقتصاد اسلامی، 8، 29-50.
  4. رفیعی پیشه‌وری، ایمان و توکلی، محمدجواد (1396). نگاهی نظام‌مند به ورود ارزش‌های اسلامی در نظریات اقتصادی. فصلنامه اقتصاد اسلامی، 80، 5-24.
  5. زرشناس، شهریار (1395). درباره عقل مدرن. تهران: انتشارات تسنیم.
  6. شرف، رهام (1393). اخلاق پست‌مدرن. پژوهشکده باقرالعلوم، سایت پژوهه، http://pajoohe.ir/Postmodern-Ethics__a-39769.aspx.
  7. شهرآیینی، مصطفی و حسینی، سیدحسین (1392). جایگاه اخلاقی در نظام فکری دکارت. جستارهای فلسفی، 24.
  8. صدر، سید محمدباقر (1417ق). اقتصادنا. خراسان: دفتر تبلیغات اسلامی.
  9. صدرالدین شیرازی، محمد بن ابراهیم (1981م). الحکمة المتعالیة فی الاسفار الاربعة العقلیة. بیروت: دار احیاء التراث.
  10. طالبی، محمدحسین (1380). نظریه حقوق طبیعی در فلسفه حقوق. فصلنامه معرفت، 46، 76-82.
  11. طالبی، محمدحسین (1385). قانون طبیعی و نقش آن در فلسفه حقوق یونان باستان. مجله معرفت فلسفی، 12، 131-167.
  12. طباطبایی، سیدمحمدحسین (1385). اصول فلسفه و روش رئالیسم. تهران: انتشارات صدرا
  13. طباطبایی، سیدمحمدحسین (1417ق). المیزان فی تفسیر القرآن. قم: دفتر انتشارات اسلامی.
  14. طباطبایی، سیدمحمدحسین (1428ق). مجموعه رسائل العلامه طباطبایی. قم: مکتبه فدک.
  15. طوسی، خواجه نصیرالدین (1346ش). اخلاق ناصری. تهران: انتشارات جاویدان.
  16. طوسی، خواجه نصیرالدین (1361ش). اساس ‌الاقتباس. دانشگاه تهران.
  17. طوسی، خواجه نصیرالدین (1407ق). تجرید الاعتقاد. قم: دفتر تبلیغات اسلامی.
  18. عربی، سیدهادی و زندی، حسین (1396). سیاست‌گذاری اقتصادی از منظر اخلاق فضیلت: درس‌هایی برای اقتصاد اسلامی. روش‌شناسی علوم انسانی، 90، 7-33.
  19. عروتی موفق، اکبر (1400). رابطه اخلاق و سعاد از نظر ابن‌سینا. نشست علمی بازشناخت میراث اندیشه و دانش ابوعلی‌سینا، همدان: دانشگاه بوعلی‌سینا.
  20. فارابی، ابونصر (1364ش). فصول منتزعه. تهران: مکتبۀ الزهراء.
  21. فارابی، ابونصر (1413ق). الاعمال الفلسفیه. کتاب تحصیل السعاده، بیروت: دار المناهل.
  22. فولادی‌وندا، محمد و خلف حیاوی، سنا (1400ش). تحلیلی از علم دینی از منظر آیت‌الله مصباح یزدی، فصلنامه معرفت فرهنگی اجتماعی، 49، 77-92.
  23. قاسمی اصل، محمدجواد (1397). تعامل اخلاق و اقتصاد: بررسی چهار مبنای ارزش‌شناختی در دانش اقتصاد. مجله معرفت، 253، 25-37.
  24. کاتوزیان، ناصر (1395). فلسفه حقوق. تهران: شرکت سهامی انتشار.
  25. کانت، ایمانوئل (1390). سنجش خرد ناب. ترجمه م. ش. ادیب سلطانی، تهران: امیرکبیر.
  26. کرسگارد، کریستین (1379). سرچشمه ارزش از نظر ارسطو و کانت. ترجمه محسن جوادی، فصلنامه ارغنون، 16.
  27. کرمی، محمدحسین (1394). توابع رفاه اجتماعی: تبیین دیدگاه‌ها و بررسی مبانی آن‌ها با نگرش اسلامی. قم: پژوهشگاه حوزه و دانشگاه.
  28. کلین، پیتر جی (1391). مفهوم مطلوبیت نهایی در مکاتب اقتصادی اتریش و نئوکلاسیک. ترجمه متین پدرام، روزنامه دنیای اقتصاد، 2829.
  29. ماهروزاده، طیبه (1384). دین و ارزش‌ها از دیدگاه کانت و فیلسوفان نئوکانتی. فصلنامه اندیشه‌های نوین تربیتی، 1، 7-24.
  30. محمدپور، احمد (1389). فراروش: ب‍ن‍ی‍ان‌ه‍ای‌ ف‍ل‍س‍ف‍ی‌ و ع‍م‍ل‍ی‌ روش‌ ت‍ح‍ق‍ی‍ق‌ ت‍رک‍ی‍ب‍ی‌ در ع‍ل‍وم‌ اج‍ت‍م‍اع‍ی‌ و رف‍ت‍اری‌. تهران: جامعه‌شناسان.
  31. مصباح یزدی، محمدتقی (1384). نقد و بررسی مکاتب اخلاقی، تحقیق و نگارش احمدحسین شریفی. قم: مؤسسه امام خمینی1.
  32. مصباح یزدی، محمدتقی (1392). رابطه علم و دین. قم: مؤسسه امام خمینی1.
  33. مصباح یزدی، محمدتقی (1394). فلسفه اخلاق. قم: مؤسسه امام خمینی1.
  34. معرفی محمدی، عبدالحمید (1395). اقتصاد اسلامی: حکمت نظری یا حکمت عملی. معرفت اقتصاد اسلامی، 15، 63-78.
  35. موسوی ثمرین، سیدسعید (1393). معرفی مفهوم رفاه. جستارهای مببین، نشریه الکترونیکی، 29، ص9-10.
  36. موسوی، سیدمحمدعلی و توکلی، محمدجواد (1399). بررسی تطبیقی تأثیر ملاک‌های مختلف ارزش‌داوری اخلاقی در سیاست‌گذاری‌های اقتصادی و دلالت‌های آن برای اقتصاد اسلامی. فصلنامه روش‌شناسی علوم انسانی، 103، 85-100.
  37. میرمعزی، سیدحسین (1395). اخلاق اسلامی و مذهب اقتصادی اسلام. فصلنامه اقتصاد اسلامی، 62، 33-59.
  38. مینی، پیرو و. (1375). فلسفه و اقتصاد. ترجمه مرتضی نصرت و حسین راغفر، تهران: شرکت انتشارات علمی و فرهنگی.
  39. نظری، حسن‌آقا (1389). روش‌شناسی تمایز اقتصاد اثباتی و هنجاری و بازنگری آن در راستای نظریه‌پردازی علم اقتصاد اسلامی. روش‌شناسی علوم انسانی، 64-65، 33-41.
  40. نعمتی و همکاران (1392). مجموعه مقالات عدالت اقتصادی. تهران: دانشگاه امام صادق7.
  41. نلر، جرج اف (1395). آشنایی با فلسفه آموزش و پرورش. ترجمه فریدون بازرگان، تهران: سمت.
  42. ولت دس، ژان و بروگ، اسکار (1378). چیستی ارزش. فصلنامه قبسات، 13.
  43. هادوی‌نیا، علی‌اصغر (1396). رابطه اخلاق و اقتصاد بر اساس الگوی نظام‌مندی معرفت‌های اقتصادی. اقتصاد اسلامی، 67، 65-92.
  44. یوسفی، احمدعلی و غفاری، مجتبی (1396). نقش مفاهیم ارزش‌محور در سامان‌دهی ساختار نظام اقتصادی: بررسی تطبیقی نظام سرمایه‌داری و اسلامی. معرفت اقتصاد اسلامی، 17.
  45. یوئنگرت، اندرو ام. (1386). تمایز اثباتی هنجاری در علم اقتصاد و تقدم تاریخی آن بر تمایز واقعیت ارزش. فصلنامه اقتصاد اسلامی، 26، 153-166.
  46. Boland, Lawrence (2005). critical economic methodology. US: Routledge.
  47. Briggs, R. A. (2019). Normative Theories of Rational Choice: Expected Utility. The Stanford Encyclopedia of Philosophy (Fall 2019 Edition), Edward N. Zalta (ed.), URL = <https://plato.stanford.edu/archives/fall2019/entries/rationality-normative-utility/>.
  48. Britannica, The Editors of Encyclopaedia (2022). Antoine-Augustin Cournot. Encyclopedia Britannica, in: https://www.britannica.com/biography/Antoine-Augustin-Cournot. Accessed 5 September 2022.
  49. Davis, John B. and Marciano, Alain and Runde, Jochen (2004). The Elgar Companion to Economics and Philosophy. USA and UK: Edward Elgar.
  50. Descartes, Rene (1985). The philosophical writings of Descartes. UK: Cambridge University press.
  51. Hands, Wade (2012). The positive normative dichotomy and economics. in philosophy of economics, by Oskali Maki, UK: Elsvier.
  52. Hausman, Daniel & McPherson, Michael (1993). Taking Ethics Seriously: Economics and Contemporary Moral Philosophy. Journal of Economic Literature, 31 (2), in: http://www.jstor.org/stable/2728513.
  53. Hausman, Daniel & McPherson, Michael (2006). Economic Analysis, Moral Philosophy, and Public Policy. Second Edition, Cambridge.
  54. Hausman, Daniel m. (2012). Preferences, value, choice and welfare. Cambridge: Cambridge university press.
  55. Rawls, John (1999). A theory of justice. USA: Harvard university press.
  56. Sen, Amartya (1987). On ethics and economics. USA: Blackwell Publishing.
  57. Sen, Amartya (2000). Development as freedom. NewYork: Alfered Knope.
  58. Varian, Hal (2010). Intermediate microeconomics. 8th edition, USA, Norton.