تحلیل تاب‌آوری اقتصادی بانکداری ایران در چهارچوب سیاست‌های اقتصاد مقاومتی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار گروه حسابداری دانشکده مدیریت و حسابداری دانشگاه شهید بهشتی

2 استادیار دانشکده معارف اسلامی و مدیریت دانشگاه امام صادق(ع)

3 استاد دانشکده مدیریت و حسابداری دانشگاه شهید بهشتی

4 دانشجوی دکتری مدیریت مالی دانشگاه شهید بهشتی

چکیده

رهبر انقلاب اسلامی در سال 1392 سیاست‌های کلی اقتصاد مقاومتی را ابلاغ نمودند. در این مقاله ثبات سیستم بانکی بدون ربا به ‌عنوان یکی از ارکان اصلی اقتصاد در برابر شوک­های اقتصادی وارده مورد سنجش قرار گرفت. ازآنجاکه سیاست­های اقتصاد مقاومتی در راستای سیاست­های اصل 44 قانون اساسی است، بانک­های کشور به دو بخش خصوصی و دولتی تقسیم شد که با استفاده از مدل تحلیل بقاء و رگرسیون مخاطرات متناسب کاکس، آستانه تاب‌آوری اقتصادی بانکداری بدون ربا، مورد مقایسه قرار گرفت. در این مقاله متغیرهای کلان اقتصادی مرتبط با بانکداری اسلامی مورد استفاده قرارگرفت. نتایج نشان داد از میان متغیرهای کلان، دو متغیر نااطمینانی نرخ سود عقود مشارکتی و نرخ تورم بیشترین تأثیر را بر مقاومت اقتصادی شبکه بانکی دارد؛ همچنین نتایج نشان داد که مقاومت بانک­های دولتی دو سال کمتر از بانک­های خصوصی در برابر شوک­های وارده است و از طرفی کل سیستم بانکی کشور آستانه بقایی برابر پنج سال دارد؛ همچنین ضریب مثبت نااطمینانی نرخ رشد GDP نشان می‌دهد که میان نظام بانکداری بدون ربا و بخش حقیقی اقتصاد رابطه‌ای معکوس برقرار است؛ لذا هنوز بانکداری بدون ربا در ایران به دلیل عدم توجه سیاست‌گذار و مقام ناظر به بخش تولید در اعطای تسهیلات بانکی، نتوانسته به مزیت اصلی خود یعنی ایجاد رابطه تنگاتنگ با بخش حقیقی اقتصاد نائل شود.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Survival analysis and economic resilience of Iranian’s banking industry in frame work of economic resilience policies

نویسندگان [English]

  • Seyed Jalal Sadeghisharif 1
  • Mohamad Talebi 2
  • Akbar Alamtabriz 3
  • mohammadreza katouzian 4
1 Professor - Faculty of accounting and management, Shahid Beheshti university
2 Professor - Faculty of management, Imam Sadiq university
3 PhD student in finance- Shahid Beheshti university
4 استاد مدعو
چکیده [English]

According to the first clause of article 110 of Iranian constitution, the supreme leader of Iranian revelation imparted the resilience economic policies in 2014. These policies are complementing the policies of privatization or article 44 of constitution to achieve economic goals. The main goal of this instruction is creating stability in economy. Therefore, in this research we have measured stability of banking system as a main part of economy against macroeconomic shocks. While the resilience economic policies extend the article44, we have divided banks in to two part: public banks and private banks. Then we have used survival analysis and Cox proportional hazard models to measure resilience and bankruptcy threshold of Iranian banks. Results represent that uncertainties of inflation and interest rate have more effect of resilience of banking system. Also results show that the resilience of public banks are two years less than private banks and the resilience and survival time of Iranian banking system is about 5years. Also, the positive coefficient of uncertainty of the GDP growth rate shows that there is a reciprocal relationship between the usury free banking system and the real sector of the economy. Therefore, usury free banking in Iran, due to the lack of attention of the policymaker and the supervisor of the manufacturing sector in providing the banking facility, has failed to its main advantage is to establish a close relationship with the real sector of the economy.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Resilience Economy
  • Economic Shocks
  • Survival analysis
  • Cox Proportional Hazard Regression
  1. ابراهیمی، آیت­اله و سیف­اله ­مراد؛ «مفهوم شناسی و زمینه‌یابی بانکداری مقاومتی در ایران»، فصلنامهروند؛ س22، ش 71، 1394.
  2. ابلاغیه سیاست‌های کلی اقتصاد مقاومتی در وب سایت مقام معظم رهبری: http://farsi.khamenei.ir/news-content?id=25370)).
  3. افشاری، زهرا و ناهید جهانی چگنی؛ «اثر بحران مالی بر سوددهی بانک‌های اسلامی و متعارف با تأکید بر بحران مالی 2008»، فصلنامه پژوهش‌های پولی بانکی؛ س9، ش۳۰، ۱۳۹۵.
  4. اخباری، محمد و صدیقه قلی­زاده؛ «ثبات اقتصاد کلان در رویکرد اقتصاد مقاومتی»، فصلنامهروند؛ س22، ش71، 1394.
  5. بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران؛ «اهداف، سیاست‌ها و برنامه‌های بانک مرکزی در راستای اجرایی­نمودن سیاست‌های کلی اقتصاد مقاومتی»؛ دی‌ماه 1393: (https://www.cbi.ir/showitem/12662.aspx).
  6. توتونچیان، ایرج؛ پول و بانکداری اسلامی و مقایسه آن با نظام سرمایه‌داری؛ تهران: انتشارات توانگر، 1379.
  7. جمالیان، هادی؛ «مقایسه میزان مواجهه با ریسک در بانکداری ربوی و غیر ربوی»، پایان‌نامه کارشناسی ارشد؛ دانشگاه امام صادق 7، 1376.
  8. چپرا، عمر و احمد حبیب؛ حاکمیت شرکتی در مؤسسات مالی اسلامی؛ ترجمه حسین میسمی؛ تهران: انتشارات دانشگاه امام صادق7، 1387.
  9. صادقی شاهدانی، مهدی و داوود نصرآبادی؛ «ثبات بانکداری اسلامی در برابر بحران مالی مطالعه موردی: بحران مالی سال 2008»، دوفصلنامه مطالعات اقتصاد اسلامی؛ س9، ش17 ، 1395.

10. عیوضلو، حسین و حسین میسمی؛ «بررسی نظری ثبات و کارایی بانکداری اسلامی در مقایسه با بانکداری متعارف»، فصلنامه اقتصاد اسلامی؛ ش31، 1387.

11. غیاثوند، ابوالفضل و فاطمه عبدالشاه؛ «شاخص‌های تاب‌آوری اقتصادی»، فصلنامهروند؛ س22، ش 71،1394.

12. قریشی، نیره سادات؛ «ضرورت توجه به تحلیل ثبات مالی در اقتصاد ایران در راستای ارتقای اقتصاد مقاومتی»، فصلنامهروند؛ ش75، 1395.

13. موسویان، سیدعباس؛ «آثار اقتصادی جایگزینی نظام مشارکت به جای نظام بهره»، فصلنامه اقتصاد اسلامی؛ ش5، 1381.

  1. 14.  ــــــــــ؛ «بانکداری اسلامی: ثبات بیشتر کارایی بهتر»، مجموعه مقالات بیستمین همایش بانکداری اسلامی؛ تهران: مؤسسه عالی بانکداری ایران، 1388.

15. نادعلی، محمد؛ «ثبات مالی و ضرورت پایش آن در فضای اقتصاد مقاومتی حاکم بر اقتصاد ایران»، فصلنامهروند؛ س22، ش71، 1394.

  1. Aghion, P. and Howitt, P.; Reducing Volatility and Risk: The Economics of Growth; Chapter 14, MIT Press, 2009.
  2. Boyd, J. H., and Graham, S. L.; “Risk, regulation, and bank holding company expansion into nonbanking”, Quarterly Review; 1986.
  3. Boyd, J. H., and Graham, S. L.; “The profitability and risk effects of allowing bank holding companies to merge with other financial firms: A simulation study”. Quarterly Review; 1988.
  4. Boyd, J. H., De Nicoló, G. and Jalal, A. M.; “Bank risk-taking and competition revisited: New theory and new evidence”, IMF Working Paper 06/297, International Monetary Fund, 2006.
  5. Boyd, J. H., Graham, S. L., and Hewitt, R. S.; “Bank holding company mergers with nonbank financial firms: Effects on the risk of the failure”, Journal of Banking and Finance; Vol.17, No.1, 1993.
  6. Briguglio, L., et al.; “Resilience: Concepts and Measurements, oxford development studies; Vol.37, Issue3, 2009.
  7. Bristow, G.; “Resilient regions: re-placeing regional competitiveness”, Cambridge Journal of Regions, Economy and Society; Vol.3, 2010.
  8. Claessens, S et al.; “Cross-Country Experiences and Policy Implications from the Global Financial Crisis”, Economic Policy; No.62, 2010.
  9. Duval, R. and Vogel, L.; “Economic Resilience to Shocks: The Role of Structural Policies”, OECD Journal: Economic Studies; 2008.
  10. http://farsi.khamenei.ir/news-content?id=25370.
  11. Gramlich, D etal; “Early warning systems for systemic banking risk: Critical review and modeling implications”, Banks and Bank Systems; Vol.5, No.2, 2010.
  12. Groot, S.P.T, et al.; “The crisis sensitivity of European countries and regions: stylized facts and spatial heterogeneity”, Cambridge, Journal of Regions, Economy and Society; 2011.
  13. Hannan, T. H., and Hanweck, G. A.; “Bank insolvency risk and the market for large certificates of deposit”, Journal of Money, Credit and Banking; Vol.20, No.2, 1988.
  14. Kaminsky, G. L.; Currency and banking crises-the early warnings of distress; International Monetary Fund, 1999.
  15. Kaminsky, G. L., Reinhart, C. M.; “The twin crises: The causes of banking and balance-of-payments problems”, American economic review; 1999.
  16. Kaminsky, G., &Lizondo, S., & Reinhart, C. M.; “Leading indicators of currency crises”, Staff Papers-International Monetary Fund; 1998.
  17. Laeven, L., and Levine, R.; “Bank governance, regulation and risk taking”, Journal of Financial Economics; No.93, 2009.
  18. Laeven, L., Valencia, F.; “Systemic banking crises database”, IMF Economic Review; No.61, 2012.
  19. Lane, P. and Milesi-Feretti, G. M; The Cross-Country Incidence of the Global Crisis; London: CEPR, CEPR Discussion Paper, no.7594 ,2010.
  20. Levine, R., Lin, C., Xie, W.; “Spare tire? Stock markets, banking crises, and economic recoveries”, Journal of Financial Economics; No.120, 2016.
  21. Rose, Adam; “Defining and Measuring Economic Resilience to Disasters”, Disasters Prevention and Management; Vol.13, No.4, 2004.
  22. Ross Levine & Chen Lin & Wensi Xie; “Corporate Resilience to Banking Crises: The Roles of Trust and Trade Credit”, Journal of Financial and Quantitative Analysis; vol.53, No.04, 2018.
  23.  Rossi,V and Aguirela, R.D.; Risk Mitigation Takes on a More Significant Role as Globalization Amplifies the Impact of World Cycles. Programme Paper IE PP 2009/04 October 2009,Chatham House, 2009.
  24. Simmie, J. and Martin, R, “The economic resilience of regions: towards an evolutionary approach”, Cambridge Journal of Regions, Economy and Society; No.3, 2010.
  25. Williams, B.; “The impact of non-interest income on bank risk in Australia”, Journal of Banking and Finance; No.73, 2016.