تحلیل فقهی- حقوقی مبادله ارزهای قابل استخراج در اقتصاد اسلامی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 عضو هیأت علمی و مدیر گروه اقتصاد سیاسی دانشکده معارف اسلامی و اقتصاد دانشگاه امام صادق (ع)

2 دانشکده اقتصاد دانشگاه امام صادق (ع).

3 کارشناسی ارشد حقوق اقتصادی دانشگاه علامه طباطبایی(ره)،

چکیده

یکی از موضوعاتی که با گسترش فناوری­های فضای مجازی و بین‌المللی در راستای جهانی‌شدن مورد توجه قرار گرفته، پدیده ارز‌ مجازی و سازوکارهای مرتبط با آن است. این پدیده نشأت گرفته از رشد فناوری به ‌نام بلاکچین و استفاده آن در فضای مجازی است. در این راستا با توجه به اهمیت مسائل شرعی و  گسترش تهدیدها و فرصت­های پدیده­های فضای مجازی و لزوم تعیین موضع مناسب در خصوص مبادله و معامله با این ارزها، به نظر می­رسد مسئله شناخت دقیق ارزهای مجازی و تحلیل انواع آنها امری مهم و ضروری است. در این تحقیق سعی شده است اولاً با استفاده از روش­های تاریخی، بنیادی و توصیفی ابعاد فنی، اقتصادی ارزهای مجازی تبیین شود، سپس بر اساس روش‌های معتبر فقهی اعم از فقه معاملات و فقه نظام مبتنی بر چارچوب اقتصاد اسلامی، حکم مبادله با ارزهای مجازیِ قابل استخراج (مانند بیت­کوین) مورد تحلیل قرار گیرد. نتایج تحقیق نشان می­دهد که اولاً انواع ارزهای مجازی با یکدیگر تفاوت ماهوی و حکمی دارند و ثانیاً ارزش ارز مجازی قابل استخراج خلق شده (مانند بیت­کوین)، بر فرض وجود مالیت عرفی، از حیث عقلایی و شرعی قابل تعیین نیست؛ ثالثاً با گذشت زمان، تمرکز در استخراج و در نتیجه تمرکز ثروت در این مکانیزم خواهد شد که مخالف عدالت توزیعی ثروت خواهد بود.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

legal – Islamic jurisprudence analysis of exchanging extractable currency in Islamic economics

نویسندگان [English]

  • Hosein eyvazlo 1
  • Mohsen Rezaei sadrabadi 2
  • javad Noori 3
1 Faculty Member and Director of Political Economy Department, Faculty of Islamic Sciences and Economics, Imam Sadiq University
3 Master of Economic Law Allameh Tabataba'i University (RA)
چکیده [English]

Protecti One of the issues that has been considered with the expansion of cyberspace and international technologies in the direction of globalization is the phenomenon of virtual currency and related mechanisms. This phenomenon stems from the growth of technology called blockchain and its use in cyberspace. In this regard, considering the importance of religious issues and the spread of threats and opportunities of cyberspace phenomena and the need to determine the appropriate position on exchange and dealing with these currencies, it seems that the issue of accurate knowledge of virtual currencies and its analysis It is important and necessary.
 In this research, first of all, it has been tried to explain the virtual and economic dimensions of virtual currencies by using historical, fundamental and descriptive methods., then based on valid jurisprudential methods, including Jurisprudence of transactions and Islamic jurisprudence based on the framework of Islamic economics ruling of exchange can be analyzed with extractable virtual currencies (such as bitcoin).The results show that, firstly, the types of virtual currencies are fundamentally different from each other, and secondly, the value of the extractable virtual currency (such as bitcoin) cannot be determined rationally and religiously, assuming the existence of customary taxation. Third, over time, the focus will be on extraction and, consequently, the concentration of wealth on this mechanism, which will be opposed to the distributive justice of wealth.

کلیدواژه‌ها [English]

  • National reference
  • Intellectual Property Rights
  • Resistance Economy
  • sanctions
  • Patents
  • Copyrights. Virtual Currencies
  • Blockchain
  • Consensus Protocols
  • Proof of work
  1. انصاری، شیخ مرتضی؛ کتاب المکاسب؛ چ1، قم: منشورات دارالذخائر،1411ق.
  2. جلالی، علی‌اکبر؛ «موج چهارم عصر مجازی»؛ دومین سمینار میان منطقه‌ای کشورهای آسیای مرکزی - غربی تهران: مرکز پژوهش‌های ارتباطات، 1382.
  3. حر عاملی، محمد بن حسن؛ وسایل الشیعه؛ ج17، چ1، قم: مؤسسه آل البیت ، 1409ق.
  4. ﺣﮑﯿﻢ، محمدتقی؛ اﻻﺻﻮل اﻟﻌﺎﻣﻪ ﻟﻠﻔﻘﻪ اﻟﻤﻘﺎرن؛ قم: اﻟﻤﺠﻤﻊ اﻟﻌﺎﻟﻤﯽ ﻻﻫﻞ اﻟﺒﯿﺖ ، 1418ق.
  5. رضایی صدرآبادی، محسن و احمد محمدی­پور؛ «تحلیل برخی ابعاد فقهی-اقتصادی پول‌های مجازی (مطالعه موردی بیت­کوین)»؛ دوماهنامه تخصصی اعتبار امروز، 1396  قابل دسترس در (http://www.asretebar.com/News/132351).
  6. سلیمانی‌پور، محمدمهدی و همکاران؛ «بررسی فقهی پول مجازی»؛ مجله تحقیقات مالی اسلامی، دانشگاه امام صادق ، ش2، 1396.
  7. طباطبایی، سید محمدحسین؛ اصول فلسفه رئالیسم؛ ج2، چ4، قم: [بی­جا]، 1387.
  8. ــــــــــ؛ المیزان فی تفسیر القرآن؛ ج19، چ1، بیروت: موسسه الاعلمی للمطبوعات، 1391.
  9. عیوض‌لو، حسین؛ «نظریه­ای در تبیین مبانی نظری توزیع ثروت و درآمد در نظام اقتصادی اسلام»؛ تهران: پژوهشکده اقتصاد دانشگاه تربیت مدرس و معاونت امور اقتصادی، 1375.
10. کلینى، ابوجعفر؛ الکافی؛ تهران: ج17، چ1، قم: دار الکتب الإسلامیة‌، 1407ق.

11. مامقانی، محمدحسن؛ غایةالآمال فی شرح کتاب المکاسب؛ ج3، چ1، قم: نشر مجموع الذخائر الاسلامیة، 1316ق.

12. مطهری، مرتضی؛ بررسی اجمالی مبانی اقتصاد اسلامی؛ چ1، تهران : نشر حکمت، 1362.

13. ــــــــــ؛ مجموعه آثار؛ ج5 ،چ1، قم: نشر صدرا، 1376.

14. ﻣﻐﻨﯿﻪ، محمدجواد؛ ﻋﻠﻢ اﻻﺻﻮل اﻟﻔﻘﻪ ﻓﯽ ﺛﻮﺑﻪ اﻟﺠﺪﯾﺪ؛ چ1، قم: داراﻟﮑﺘﺎب اﻻﺳﻼﻣﯽ، 1388.

15. موسوی خمینی، سیدروح‌الله؛ کتاب البیع، چ1، تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، 1421ق.

16. موسویان، سیدعباس؛ «بیت‌کوین پول مرموز است/ پول باید ثبات داشته باشد»؛ مصاحبه با مجله فرهنگ و علوم انسانی عصر اندیشه، 1397.

17. نائینی، محمدحسین؛ منیةالطالب فی حاشیةالمکاسب؛ ج1، چ1، تهران: نشر المکتبة المحمدیة،  1408ق.

18. ــــــــــ؛ المکاسب و البیع‌، چ1، قم: دفتر انتشارات اسلامى وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم‌، 1413ق.

19. نواب­پور، علیرضا؛تحلیل فقهی کارکردهای پول رمزنگاری‌شده (مورد مطالعه بیت‌کوین)؛ پایان‌نامه کارشناسی ارشد، رشته معارف اسلامی و مدیریت دانشگاه امام صادق .

20. نواب­پور، علیرضا و همکاران؛ «تحلیل فقهی کارکردهای پول رمزنگاری شده (مورد مطالعه بیت­کوین»؛ اقتصاد اسلامی، ش72، 1397.

21. نورى، میرزا حسین‌؛ مستدرک الوسائل؛ ج13، چ1، بیروت: مؤسسه آل البیت ، 1408ق.

22. یزدى، سید محمدکاظم طباطبایى‌؛ العروة الوثقى فیما تعم به البلوى‌؛ ج1، چ1، بیروت : نشر مؤسسة الأعلمی للمطبوعات‌، 1409ق.

 

  1. Abu-Bakar, Mufti Muhammad; “Shariah Analysis of Bitcoin, Cryptocurrency, and Blockchain”; 2018, Available for comment at: https://blossomfinance.com/bitcoin-working-paper.
  2. Charles W. Evans; “Bitcoin in Islamic Banking and Finance”; Journal of Islamic Banking and Finance June, Vol. 3, 2015.
  3. Davidson, Sinclair&  et al; “Economics of Blockchain”; Public Choice Conference, May 2016, Fort Lauderdale, United States. ff10.2139/ssrn.2744751ff, ffhal-01382002, Available in: https://hal.archives-ouvertes.fr/hal-01382002/document.
  4. European Central Bank; Virtual Currency Schemes; Frankfurt am Main, Germany, 2012, Postal address, Postfach 16 03 19- available in: https://www.ecb.europa.eu/pub/pdf/other/virtualcurrencyschemes201210en.pdf
  5. J.A. Bergstra.; Bitcoin and Islamic Finance; Amsterdam: University of Amsterdam, Theory of Computer Science, Edition (Publisher): 3, 2014, available in: https://dare.uva.nl/search?identifier=fe22a3e7-d432-4067-a1be-1a40f34a26a1
  6. Mufti Faraz Adam; Money and Bitcoin According to Islamic Law and Economics; 2017, www.darulfiqh.com, available in : https://www.scribd.com/document/383062046/A-Research-on-Money-and-Bitcoin.
  7. Satoshi, Nakamoto; “Bitcoin: A Peer-to-Peer Electronic Cash System”; 2009, satoshin@gmx.com www.bitcoin.org.
  8. Seang, Sothearath & Torre, Dominique; “Proof of Work and Proof of Stake consensus protocols: a blockchain application for local complementary currencies”; Universit´e Cˆote d’Azur - GREDEG - CNRS, 250 rue Albert Einstein, 06560 Valbonne, France, 2018.
  9. Wright, Aaron & De Filippi, Primaveram; “Decentralized Blockchain Technology and the Rise of Lex Cryptographia”; 2015, available in: https://www.intgovforum.org/cms/wks2015/uploads/proposal_background_paper/SSRN-id2580664.pdf.
  10. Zalina, Muhamed Zahudi & et al; “Regulation of Virtual Currencies: Mitigating the Risks and Challenges Involved”; Journal of Islamic Finance, Vol. 5 No.1, 2016.