اقتصاد اسلامی

اقتصاد اسلامی

گونه‌شناسی و مدل‌یابی اقتصاد قرآنی و دلالت‌های تربیتی آن برای تربیت اقتصادی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 استادیار، گروه آموزش معارف اسلامی، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران.
2 گروه آموزش معارف اسلامی، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران.
چکیده
نگاه به تربیت اقتصادی از سنین پایین، رویکردی است که به‌تازگی در محافل تربیتی، مورد تأیید و استقبال قرار گرفته است. در همین راستا، هدف پژوهش حاضر شناخت گونه‌های اقتصاد قرآنی جهت استخراج مدل توصیفی آن‌ها و دریافت دلالت‌های مرتبط تربیتی برای تربیت اقتصادی می‌باشد. برای دست‌یابی به این منظور و به دلیل چندوجهی‌بودن مقاله حاضر، روش پژوهش ترکیبی از مراحل پدیدارشناسی توصیفی در مرحله رجوع به آیات قرآن، تحلیل و کدگذاری داده‌ها به شیوه استراتژی داده‌بنیاد با نرم‌افزار MAXQDA در سه بخش کدگذاری باز، کدگذاری محوری و کدگذاری انتخابی و روش استنتاج از مبانی در بخش دلالت‌های تربیتی است. به عبارتی محققان در مرحله اول خوانشی کامل از کلیه آیات قرآن داشته و سپس داده‌های مستخرج را کدگذاری، دسته‌بندی و گونه‌شناسی کرده‌اند و مدل نهایی استخراج‌شده را جهت استنباط دلالت‌های تربیتی مورد استناد قرار داده‌اند. نتایج پژوهش حاکی از آن است که 106 کد باز در رابطه با اقتصاد در آیات قرآن وجود دارد که در قالب سه کد انتخابی اصول اقتصاد خصوصی، اصول اقتصاد حکومتی و توصیف‌شناسی اقتصادی، دسته‌بندی شده‌اند. سه دسته فوق در مرحله بعد به شش کد محوری تقسیم شده‌اند. در نهایت، داده‌های کدگذاری‌شده در قالب جداول و تصاویر، تحلیل و استنتاج تربیتی شده‌اند.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Typology and modeling of Quranic economy and its educational implications for economic education

نویسندگان English

Mahdie Keshani 1
Abazar Kafimosavi 2
1 Department of Islamic Education, Farhangian University, Tehran, Iran
2 Department of Islamic Education, Farhangian University, Tehran, Iran
چکیده English

Looking at economic education from a young age is an approach that has recently been approved and welcomed in educational circles. In this regard, the aim of the current research is to know the types of Quranic economy in order to extract their descriptive model and to obtain the relevant educational implications for economic education. To achieve this purpose and due to the multifacetedness of this article, the research method is a combination of descriptive phenomenological stages in the stage of referring to the verses of the Qur'an, analysis and coding of data according to the foundation's data strategy with MAXQDA software in three parts: open coding, central coding and selective coding. And the inference method is from the basics in the section of educational implications. In other words, in the first stage, the researchers had a complete reading of all the verses of the Qur'an and then coded, categorized and typified the extracted data and used the extracted final model to infer educational implications. The results of the research indicate that there are 106 open codes related to the economy in the verses of the Qur'an, which are categorized in the form of three selective codes: the principles of private economy, the principles of government economy, and economic description. The above three categories are divided into six core codes in the next step. Finally, the coded data in the form of tables and pictures have been analyzed and educational inferences have been made.    

کلیدواژه‌ها English

Typology
Modeling
Quranic economy
Educational Implications
Economic education
  1. آبزن، امین، حافظی، شهرام، و غلامی، عبدالخالق (1401). طراحی و اعتبارسنجی الگوی مرشدیت سازمانی در سیستم آموزش عالی. انجمن علوم مدیریت ایران، 17 (66)، 95-122.
  2. امامی، محمد (1395). نگاهی قرانی به نقش الگو در تربیت اقتصادی فرزندان. آموزه‌های قرآنی، 23.
  3. ایروانی، جواد (1401). چیستی و قلمرو نظام اقتصادی قرآن. مشکوه، 41 (156)، 30-52.
  4. ایروانی، جواد، و جلائیان اکبرنیا، علی (1392). سبک زندگی اقتصادی در جامعه‌ قرآنی و جامعه‌ی غربی. پژوهش‌های اجتماعی اسلامی، 19 (97)، 41-68.
  5. بوژمهرانی، حسن، و همکاران (1401). محدوده چالش و تعامل با بیگانگان در راستای تحقق اقتصاد مقاومتی. آموزه‌های قرآنی، 19 (35)، 135-158.
  6. جی لیارد، پی. ار (1392). تئوری اقتصاد خرد. تهران: نشر نی.
  7. حبیبی، فاطمه، و فتاحی‌زاده، فتحیه (1400). اخلاق اقتصادی از نگاه قران کریم با رویکرد تحلیل محتوا. مطالعات تفسیری، 12 (46)، 59-80.
  8. راغب اصفهانی، حسین (1374). مفردات الفاظ قرآن. دمشق: دار القلم.
  9. رجایی، سیدمحمدکاظم (1399). الگوی توزیع درآمد و ثروت از منظر تفسیر قرآن. مطالعات تفسیری. 11 (42)، 201-224.
  10. سامی، ابوالفضل و همکاران (1401). رفتار اقتصادی در قرآن. مطالعات قرآنی، 13 (51)، 47-68.
  11. سیوطی، عبدالرحمن ابن ابی‌بکر (1414ق). تفسیر الدر المنثور فی التفسیر المأثور. ج2، بیروت: دار الفکر.
  12. طاهرزاده، اصغر (1385). جایگاه رزق انسان در هستی. اصفهان: لب المیزان.
  13. طباطبایی، سید محمدحسین (1417 ق). المیزان فی تفسیر القرآن. ج2 و 3، قم: دفتر انتشارات اسلامى.
  14. طبرسى، فضل بن حسن (1372). مجمع‌البیان فى تفسیر القرآن. تهران: انتشارات ناصرخسرو.
  15. عابدی، حیدرعلی (1389). کاربرد روش تحقیق پدیده­شناسی در علوم بالینی. راهبرد. 19 (54)، 254-207.
  16. عباس، غلام، و صاعدرازی، محمد (1401). اهداف اجتماعی تربیت اقتصادی در قرآن. قرآن و علم، 16 (31): 196-215.
  17. علوی، زینب، و یمقانی محمدرضا (1400). بررسی اهمیت اقتصاد در قرآن کریم با استفاده از یک الگوریتم ابتکاری. کنفرانس ملی علوم و مهندسی کامپیوتر و فناوری اطلاعات.
  18. قبادی، آیت، و همکاران (1398). تبیین مؤلفه‌های تربیت اقتصادی در سیره علوی. آموزه‌های تربیتی در قرآن و حدیث، 5 (1)، 61-79.
  19. کلینی، محمد بن یعقوب (1393). اصول کافی. ج5، قم: دار الثقلین.
  20. لطیفی، میثم (1397). روش‌شناسی گونه‌شناسی: رهنمونی بر نظریه‌پردازی در دانش مدیریت. مطالعات مدیریت دولتی ایران، 1 (2)، 25-52.
  21. مکارم شیرازى، ناصر، و همکاران (1374ش). تفسیر نمونه. تهران: دار الکتب الاسلامیه.
  22. مهجور، حمید (1402). تربیت اقتصادی در نظام معیار اسلامی از منظر قرآن کریم. قرآن و علوم اجتماعی، 2 (4)، 56-80.
  23. وفا، جعفر (بی‌تا). ثروت از دیدگاه قرآن. ‏قم: مرکز تحقیقات سپاه‏.
  24. هادوی‌نیا، علی‌اصغر (1382). مبانی نظری ساختار مالکیت از دیدگاه قرآن. اقتصاد اسلامی، 3 (12)، 13-35.
  25. Bandura, (1986). Social foundations of thought and action: A social cognitive theory. Englewood Cliffs, NJ, US: Prentice-Hall, Inc.
  26. Corbin, J.& Strauss, A. (1990). Qrounded Theory Research: Procedures, Canons, and Evaluative Criteria Qualitative Sociology, 13 (1), 3-21.
  27. Langdridge, D. (2007). Phenomenological psychology: Theory, research and method. London: Person Education Limited.
  28. Utomo, Y. Hanafi, S. Juliana, J. & Anggrismono, A. (2023). Financial System Stabilization in Islamic Economics Perspective. Islamic Research, 6(1), 63-68.
  29. Mirakhor.A, Khan. M(2021). Monetary Management in an Islamic Economy. Journal of King Abdulaziz University: Islamic Economics, 6 (1).
  30. Kurnia Putra, N. Amrin, A. Abu Zinah, M. M. Masuwd, M. & Subhan, S. (2023).Consumption from an Islamic Economic Perspective: Study of Quranic Verses on Consumption. Demak Universal Journal of Islam and Sharia, 1 (01), 37–45.
  31. Zuchroh, I. (2023). Resonance of Islamic Economics on the Stage of Globalization. Oikonomia: Journal of Management Economics and Accounting, 1 (1), 24–29.
  32. Wahyu (2022). Buying and Selling Used Clothing: An Islamic Economy Law Perspective. Journal of Nusantara Economy, 1 (1), 29–37.