اقتصاد اسلامی

اقتصاد اسلامی

ساخت و اعتباریابی سنجه میزان پایبندی به اصول کسب‌وکار حلال

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
سعید مسعودی پور 1
محبوبه ایمانی 2
1 استادیار گروه مدیریت، دانشکده علوم اقتصادی و اداری، دانشگاه قم، قم، ایران
2 مرکز تحقیقات حلال کشور، سازمان غذا و دارو و کارشناسی ارشد مدیریت بازرگانی، دانشکده علوم اقتصادی و اداری دانشگاه قم، قم، ایران
10.22034/iec.2024.2035032.2770
چکیده
هدف کسب‌وکارها از نگاه اسلام، کسب سود حلال است. این امر مستلزم پایبندی کسب‌و‌کارها به بایدها و نبایدهایی است که در دین برای فعالیت‌ آنها بیان شده است. این پژوهش به دنبال طراحی سنجه‌ای برای اندازه‌گیری میزان پایبندی کسب‌وکارها به اصول کسب‌وکار حلال در صنعت خرده‌فروشی است. برای این منظور از روش تحقیق آمیخته در دو فاز کیفی و کمی استفاده شده است که در فاز کیفی به طراحی مدل پرداخته شده است. برای این منظور از طریق مرور پیشینه، اصول کسب‌وکار حلال احصا و مدل کیفی ساخته می‌شود. در فاز دوم، برای بررسی اعتبار ابزار اندازه‌گیری از تکنیک تحلیل عاملی تأییدی و نرم‌افزار Smart PLS استفاده شده است. جامعه آماری این تحقیق، مشتریان فروشگاه‌های خرده‌فروشی‌های کوچک در شهر یزد است که 384 نفر نمونه به صورت تصادفی در دسترس و از طریق ارسال پرسشنامه در فضای مجازی انتخاب شده‌اند. نتایج تحقیق نشان می‌دهد که کسب‌وکار حلال شامل پنج بعد اصلی است که عبارت‌اند از: شاخص‌های مربوط به تبلیغات، شاخص‌های مربوط به توزیع، شاخص‌های مربوط به قیمت، شاخص‌های مربوط به کارکنان و شاخص‌های عمومی در کسب‌وکار حلال. در نهایت اعتبار مدل و شاخص‌های مربوط به تحلیل عاملی تأییدی مرتبه دوم، بررسی و نتایج حاصل معتبربودن سنجه ساخته‌شده را که شامل 29 گویه است را تأیید می‌کند. در گام سوم، با استفاده از سنجه طراحی‌شده، وضعیت موجود پایبندی به کسب‌وکار حلال در جامعه مورد مطالعه اندازه‌گیری و تحلیل شد.
کلیدواژه‌ها
کسب‌وکار
کسب‌وکار حلال
سنجه حلال
خرده‌فروشی

عنوان مقاله English

Construction and validation of the measure of adherence to halal business principles

نویسندگان English

saeed massoodipoor 1
mahbubeh imani 2
1 Assistant Professor, Department of Management, Faculty of Economic and Administrative Sciences, University of Qom, Qom, Iran
2 Halal Research Center of Iran, Food and Drug Administration and Master of Business Administration, Faculty of Economic and Administrative Sciences, University of Qom, Qom, Iran
چکیده English

The purpose of business from the point of view of Islam is to earn halal profit. This requires adherence and attention of businesses to the dos and don'ts specified in the religion for business activities. This research seeks to design a scale to measure the adherence of businesses to the principles of halal business in the retail industry. For this purpose, a mixed research method has been used in two phases, qualitative and quantitative, in which the design of the model has been discussed in the qualitative phase. For this purpose, through reviewing the background, using some narrative books, etc., the principles of halal business, statistics and a qualitative model are made. In the second phase, confirmatory factor analysis and Smart PLS software were used to check the validity of the measurement tool. The statistical population of this research is the customers of small retail stores in the city of Yazd, and 384 samples were selected based on this. The research results show that halal business includes five main dimensions, which are: general indicators in Islamic business, Islamic indicators regarding price, Islamic indicators regarding distribution, Islamic indicators regarding advertising, and Islamic indicators regarding employees. Finally, the validity of the model and the indicators related to the second-order confirmatory factor analysis, the investigation and the results confirm the validity of the constructed measure, which includes 29 items.

کلیدواژه‌ها English

Business
measurement model
Halal
Halal gauge
retail

  1. قرآن کریم.

    1. ابراهیمی‌نژاد، مهدی، تقوی، علی (1394). بررسی و سنجش رابطه اخلاق کسب‌وکار و رضایت مشتری. پژوهش‌های مدیریت عمومی، 8(28).
    2. بروجردى، آقاحسین‏ (1386). جامع أحادیث الشیعة (للبروجردی). تهران، انتشارات فرهنگ سبز.
    3. جوادی آملی، عبدالله (1388). جامعه در قرآن: تفسیر موضوعی قرآن کریم. قم، اسراء.
    4. حر عاملی، محمدبن‌حسن (1409 ق). وسائل‏ الشیعة. قم، مؤسسه آل‌البیت (ع).
    5. حمیری، نشوان‌بن‌سعید (1420ق). شمس‌ العلوم و دواء کلام العرب من الکلوم. بیروت، دارالفکر المعاصر.
    6. رفیعی، مجتبی، حبیبی، معصومه، علی‌احمدی، علیرضا (1392). بازنمایی تعالی سازمانی بر اساس اخلاق کسب‌وکار. مطالعات مدیریت راهبردی، 4(14).
    7. رکنی لموکی، محمدتقی (1391). کسب‌وکار حلال. حصون،
    8. سبحانی‌فرد، یاسر (1395). مبانی و کاربرد تحلیل عاملی و مدل‌سازی معادلات ساختاری. تهران، انتشارات دانشگاه امام صادق (ع).
    9. سرایی، حسن، شریفی، نیره (1395). تغییر اخلاق کسب‌وکار در بازار (مورد مطالعه: بازاریان شهر بابل). راهبرد فرهنگ، 9(35).
    10. سلطانی، مرتضی، هاشمی، سهیلا (1397). عوامل ادراکی مؤثر بر تمایل گردشگران مسلمان خارجی به انتخاب محصولات حلال. گردشگری و توسعه، 7(4).
    11. شریفی، نیره (1398). دین‌داری و اخلاق کسب‌وکار در بازار. جامعه‌شناسی نهادهای اجتماعی، 6(13).
    12. شریفی، نیره، سرایی، حسن (1396). شناسایی انواع ضمانت اجرای اخلاق کسب‌وکار در بازار (مطالعه سه نسل در بازار بابل). جامعه پژوهی فرهنگی، 8(1).
    13. طباطبایی، سیدمحمدحسین (1374). تفسیر المیزان. ترجمه‌ سیدمحمدباقر موسوی همدانی. قم، دفتر انتشارات اسلامى جامعه‏ مدرسین حوزه علمیه قم.
    14. قرشی، سید‌علی‌اکبر (1377). قاموس قرآن. تهران، دار‌الکتب الاسلامیة.
    15. کلینى، محمدبن‌یعقوب (1407ق). الکافی. چ4، تهران، دار الکتب الإسلامیه.
    16. مجلسى، محمدباقر (‏1403ق). بحار الأنوار. چ2، بیروت، دار إحیاء التراث العربی.
    17. مسعودی‌پور، سعید (1395). مفهوم‌شناسی و شاخص‌های کسب‌وکار حلال. فصلنامه اخلاق، 12(46).
    18. مولایی، محمد (1393). اصول اخلاق تجاری و کسب‌وکار از دیدگاه امام علی (ع) در نهج‌البلاغه. فصلنامه پژوهشنامه نهج‌البلاغه، 2(7).
    19. نجات‌بخش اصفهانی، علی، تک‌دهقان، حبیبه (1398). تأثیر آیات و روایات در اصول اخلاق تجارت اسلامی محیط کسب‌وکار؛ مورد کاوی بازار تهران. تمدن اسلامی و دین‌پژوهی، 1(1).
    20. Botts, M. (2012). Islamic Branding and Marketing: Creating a Global Islamic Business. Journal of Islamic Marketing, Vol.3 No.3, pp.286-287.
    21. Chin, W.W. (1998). The partial least squares approach for structural equation modelling. in Marcoulides, G.A. (Ed.), Modern Methods for Business Research, Lawrence Erlbaum Associates, Mahwah, NJ, pp. 295-336.
    22. Hair, Joseph & Hult, G. Tomas M. & Ringle, Christian & Sarstedt, Marko & Danks, Nicholas & Ray, Soumya. (2021). Partial Least Squares Structural Equation Modeling (PLS-SEM) Using R: A workbook, ‎
    23. Halkias, D. (2013). Special issue: Islamic marketing and business in the global marketplace. Management Research Review, Vol.36, No.4.
    24. Islam, M.M., Ab Talib, M.S. and Muhamad, N. (2024). Developing theoretical lenses for upstream halal businesses. Journal of Islamic Marketing, Vol.15, No.1, pp.192-220.
    25. Ismaeel, M. and Blaim, K. (2012). Toward applied Islamic business ethics: responsible halal business. Journal of Management Development, Vol.31 No.10, pp.1090-1100.
    26. Zakiah, F. & Al-Aidaros, A. H. (2017). Customers Islamic Ethical Behavior: The Case of Malaysian Islamic Bank. Humanomics, 33(3), pp.371-383.