اقتصاد اسلامی

اقتصاد اسلامی

سنجش فقهی قوانین دستمزد کارمندان دولت در جمهوری اسلامی ایران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
عضو هیئت علمی گروه اقتصاد مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره)، قم، ایران.
چکیده
قوانین کارآمد برای هر جامعه، برآمده از فقهِ مبتنی بر مذهب و در راستای اصلاح وضع آن جامعه است. قوانین جمهوری اسلامی ایران نیز نمی‌تواند از این قاعده مستثنا باشد. در این تحقیق، قوانین مربوط به حقوق کارمندان از منظر فقهی سنجش می‌شود؛ سنجشی که اگر بخواهد واقع‌نما باشد باید حاوی چهار بُعد باشد؛ صحت یکایک مواد قانونی، جامعیت قانون، ترکیب و چینش قوانین، و نسبت قانون با سایر قوانین و با سایر واقعیات اجتماعی. در این تحقیق، قوانین مربوط از این چهار بُعد سنجش می‌شود؛ هرچند به جهت غنای ادبیات، بخش صحت قوانین با جزئیات بیشتر مطرح می‌شود.
طبق یافته‌های تحقیق، قوانین دستمزد از سنخ قرارداد لازم است؛ اگرچه چولگی به سمت قرارداد اجاره دارد، اما حاوی برخی ویژگی‌های قراردادهای مشارکتی نیز هست. اشکال حرمت دریافت دستمزد در قبال انجام واجبات به‌تفصیل پاسخ داده شده است و معیارهای فقهی متنوعی از دریافت دستمزد دفاع می‌کند. قانون، جامعیت نسبی دارد. ترکیب قوانین، شامل قرارداد اصلی و شروط ضمن عقد است و در مواردی فاقد ضوابط ترکیب قوانین است. مقایسه قوانین دستمزد کارمندان با دستمزد کارگران، چولگی به سمت کارمندان دارد که باید بالعکس باشد. نسبت قوانین دستمزد کارمندان با سایر دارندگان درآمد، باید به سمت سایر درآمدها چولگی داشته باشد که همین‌گونه است.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Jurisprudential assessment of government employee salary laws in the Islamic Republic of Iran

نویسنده English

mohammad javad ghasemi asl estahbanati
Member of the Faculty of Economics, Imam Khomeini Educational and Research Institute, Qom, Iran.
چکیده English

Efficient laws for every society are derived from religious jurisprudence and are aimed at improving the situation of that society. The laws of the Islamic Republic of Iran cannot be an exception to this rule. In this research, the laws related to employee rights are evaluated from a jurisprudential perspective; A measure that, if it wants to be realistic, must contain four dimensions; The accuracy of each legal article, the comprehensiveness of the law, the combination and arrangement of laws, and the relationship of the law with other laws and with other social realities. In this research, the four dimensions of jurisprudential assessment are examined, although for the richness of the literature, the validity of the laws is discussed in detail. According to the findings of the research, wage laws are necessary from the contract, although it has a bias towards the rental contract, but it also contains some features of partnership contracts, the forms of sanctity of receiving wages have been answered in detail, and various jurisprudential standards defend the charging of wages. The law is relatively comprehensive. The combination of laws includes the main contract and sub-contracts or the terms of the contract, and in some cases, there are no rules for the combination of laws. The ratio of employee wage laws to workers' wages has a bias towards employees, which should be the other way around. The ratio of salary rules for employees with other income holders should be skewed towards other incomes, which is the same.

کلیدواژه‌ها English

Laws on employee rights
military obligations
collecting wages for obligations
emoluments
correctness of laws
completeness of laws
  • * قرآن کریم.

    * نهج‌البلاغه.

    • امام خمینی، سیدروح‌الله (1415ق). المکاسب المحرمه. قم، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی (ره).
    • انصاری، مرتضی (1415ق). المکاسب. قم، کنگره بزرگداشت شیخ انصاری.
    • خویی، سیدابوالقاسم [بی‌تا]. مصباح الفقاهه. [بی‌جا]، [بی‌نا].
    • خویی، سیدابوالقاسم (1418ق). موسوعه الامام الخویی. قم، مؤسسه احیای آثار امام خویی (ره).
    • ذوالفقاری، امیراحمد (1391). نظریه تعیین دستمزد در اقتصاد اسلامی. پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشکده معارف اسلامی و اقتصاد، دانشگاه امام صادق (ع).
    • سرآبادانی، حسین (1399). دستمزد عادلانه؛ تأملی در معنا، تعریف و الزامات نظام پرداخت عادلانه در ایران. تهران، مرکز رشد دانشگاه امام صادق (ع).
    • شهید اول، محمدبن‌مکی [بی‌تا]. القواعد و الفوائد. قم، مفید.
    • صدر، سیدمحمدباقر (1382). اقتصادنا. قم، بوستان کتاب.
    • صدوق، محمدبن‌علی (1413ق). من لایحضره الفقیه. قم، دفتر انتشارات اسلامی.
    • عسکری، محمدمهدی، ذوالفقاری، امیراحمد (1397). بررسی سیاست تعیین حداقل دستمزد در اقتصاد اسلامی. اقتصاد و بانکداری اسلامی، 7(23).
    • قاسمی اصل، محمدجواد (1397). بررسی و تحلیل مبانی مشروعیت سیاست‌گذاری در اقتصاد اسلامی. کاوشی نو در فقه، 25(93).
    • قاسمی اصل، محمدجواد (1399). بررسی و تحلیل مفهوم، ادله، ضوابط و موانع پویایی در عقود. معرفت، 29(272).
    • قوامی، سیدصمصام‌الدین، قریب، غلامرضا (1392). بررسی نظام جبران خدمات در اسلام. اسلام و پژوهش‌های مدیریتی، 3(7).
    • کلینی، محمدبن‌یعقوب (1407ق). الکافی. تهران، دارالکتب الاسلامیه.
    • مجلسی، محمدباقر (1410ق). بحار الانوار. بیروت، مؤسسه الطبع و النشر.
    • معلمی، سیدمهدی (1394). مدل مالکیت طولی و نظریه عدالت اقتصادی در اسلام. پژوهش‌نامه علوم انسانی اسلامی، 2(3).
    • مغربى، ابوحنیفه (1385ق). دعائم الإسلام. قم، مؤسسه آل‌البیت (ع).
    • مکارم شیرازی، ناصر (1426ق). انوار الفقاهه کتاب التجاره. قم، مدرسه الامام علی‌بن‌ابی‌طالب (ع).
    • موسوی خلخالی، سیدمحمدمهدی (1427ق). فقه الشیعه کتاب الاجاره. تهران، مرکز فرهنگی انتشارات منیر.