اقتصاد اسلامی

اقتصاد اسلامی

الگوی نظام‌مند تربیت اقتصادی در جامعه نبوی؛ به منظور سیاستگذاری تربیت نیروی انسانی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری فلسفه تعلیم و تربیت اسلامی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران
2 دانشیار گروه فلسفه تعلیم و تربیت اسلامی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران
چکیده
به سبب اهمیت تربیت اقتصادی و نیاز جامعه ایرانی ـ اسلامی به آن در دنیای امروز و نیز هجمههای اقتصادی دشمن، هدف اصلی این پژوهش، استخراج الگویی جامع برای تربیت اقتصادی است. از طرفی به نظر می‌رسد با وجود شباهت‌های این جامعه با جامعه نبوی (ص) در ابعاد مختلف، استخراج الگوی مذکور از آن تجربه بیشتر راهگشا خواهد بود. بدین منظور در سطح کشف، گردآوری و ارزیابی اولیه از روش اسنادی، در کدگذاری و تعیین شبکه ارتباطی مفاهیم از روش تحلیل مفهوم و در مرحله ارائه الگوی نظام‌مند از روش استنتاجی استفاده شده است. جامعه آماری، تمام منابع دست‌اول مربوط به پیامبر و جامعه نبوی است و نمونه آماری تحقیق فقط مباحث ناظر به تربیت اقتصادی در این منابع است. مرور و بررسی منابع نشان‌دهنده این است که تربیت اقتصادی در جامعه نبوی با 55 مفهوم پایه، 12 مفهوم سازمان‌دهنده و در پنج بعد الهی، فردی، اجتماعی، سیاسی و طبیعی قابل شناسایی است. با صورت‌بندی این مفاهیم در قالب 12 مبنا، 15 اصل و 37 روش نیز به الگویی نظام‌مند دست یافتیم. از بررسی یافته‌ها و صورت‌بندی مفاهیم حاصل، مشخص شد که استخراج الگویی نظام‌مند به عنوان «الگوی تربیت اقتصادی در جامعه نبوی» میسر است. همچنین با توجه به قابل اجرا بودن روش‌های ارائه‌شده و ابتنای آنها بر اصول و مبانی مستند و منطقی، این الگو قابل توصیه به مسئولان و کاربرد در جامعه امروز است.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

The Systematic pattern of economic education in prophetic society: in order to policymaking for human resources

نویسندگان English

hassan sharifi sotoodeh 1
maryam brahman 2
1 Doctoral student of Philosophy of Islamic Education, Faculty of Educational Sciences and Psychology, Allameh Tabatabai University, Tehran, Iran
2 Associate Professor, Department of Philosophy of Islamic Education, Faculty of Educational Sciences and Psychology, Allameh Tabatabai University, Tehran, Iran
چکیده English

The main purpose of this research is to extract a comprehensive model for economic education; Due to the importance of economic education and the need of the Iranian-Islamic society for it in today's world and the existence of enemy economic attacks. On the other hand, it seems that despite the similarities of this society with the Prophet's (PBUH) society in different dimensions, extracting the mentioned model from that experience will be more helpful. In the stage of discovery, compilation and initial evaluation, the documentary method was used, in coding and determining the communication network of concepts, the method of concept analysis was used, and in the stage of presenting a systematic model, the inferential method was used. The statistical population is all the primary sources related to the Prophet and the prophetic society, and the statistical sample of the research is only the discussions about economic education in these sources. Reviewing and examining the sources shows that economic education in the prophetic society can be identified with 55 basic concepts, 12 organizing concepts and 5 divine, personal, social, political and natural dimensions. We also achieved a systematic pattern by formulating these concepts as 11 bases, 14 principles and 35 methods. From the examination of the findings and formulation of the obtained concepts, it was found that it is possible to extract a systematic model as "the model of economic education in the prophetic society". Also, this model can be recommended to the authorities and applied in today's society, due to the applicability of the presented methods and their reliance on documented and logical principles and bases.

کلیدواژه‌ها English

economic education
prophetic society
systematic model
Economy
education and training
human resources
  1. * قرآن کریم.

    1. ابن‌ابی‌جمهور، محمد (1403ق). عوالی اللئالی العزیزیة فی الأحادیث الدینیة. قم، انتشارات سیدالشهداء (ع).
    2. ابن‌ابی‌فراس، ورّام (1410ق). تنبیه الخواطر و نزهة النواظر. قم، مکتبة الفقیه.
    3. ابن‌بابویه، محمدبن‌على (1362). الخصال. تحقیق/ تصحیح علی‌اکبر غفارى. قم، جامعه مدرسین.
    4. ابن‌شبه نمیری البصری، ابوزید عمر (1386). تاریخ المدینة المنورة. قم، دارالفکر.
    5. ابن‌کثیر، اسماعیل‌بن‌عمر (1396ق). السیرة النبویة. بیروت، دارالمعرفه.
    6. ابن‌هشام، عبدالملک [بی‌تا]. السیرة النبویة. گردآوری ابراهیم ابیاری، مصطفی سقا و عبدالحفیظ شبلی. بیروت، دارالمعرفه.
    7. اسدزاده، حسن (1395). نظریه‌ها و روش‌های آموزش. تهران، دانشگاه علامه طباطبائی.
    8. اصبهانی‏، الحافظ ابی‌نعیم (1412ق). دلائل النبوة. بیروت، دارالنفائس‏.
    9. امیرالمؤمنین، علی‌بن‌ابی‌طالب (1368). ترجمه و شرح نهج‌البلاغه (فیض‌الاسلام). ترجمه و شرح علی‌نقی فیض‌الاسلام اصفهانی. تهران، سازمان چاپ و انتشارات فقیه.
    10. ایمان، محمدتقی، نوشادی، محمودرضا (1390). تحلیل محتوای کیفی. پژوهش، 3 (6).
    11. باقری، خسرو، سجادیه، نرگس، توسلی، طیبه (1389). رویکردها و روش‌های پژوهش در فلسفه تعلیم و تربیت. تهران، پژوهشکده مطالعات فرهنگی و اجتماعی.
    12. بغدادی، محمدبن‌سعد (1990م). الطبقات الکبری. بیروت، دارالکتب العلمیة.
    13. بن‌حجاج، مسلم [بی‌تا]. صحیح مسلم. تحقیق محمد فؤاد عبدالباقی. بیروت، دار إحیاء التراث العربی.
    14. پیغامی، عادل، تورانی، حیدر (1390). نقش برنامه درسی اقتصاد در برنامه تعلیم و تربیت رسمی و عمومی دنیا، ارائه یک برنامه عمل برای یک برنامه درسی مغفول. نوآوری‌های آموزشی، 9 (39).
    15. پیغامی، عادل، مرادی باصیری، امین (1395). سواد مالی: الگویی برای مالی شخصی و خانوادگی. ویراستاری علمی مهدی طغیانی. تهران، دانشگاه امام صادق (ع).
    16. تقوی، هدیه (1396). شیوه‌های مدیریتی پیامبر (ص) در همگراکردن بازار مدینه با آموزه‌های اسلام. تاریخ فرهنگ و تمدن، 8 (27).
    17. حر عاملی، محمدبن‌الحسن (1384ق). الجواهر السنیة فی الأحادیث القدسیة. تصحیح علی محلاتی حائری. چ2، بغداد، مکتبة العلمیة.
    18. حر عاملی، محمدبن‌الحسن (1414ق). وسائل الشیعة. ج15، قم، آل‌البیت لإحیاء التراث.
    19. حلبی، ابوالفرج (1427ق). السیرة الحلبیة. بیروت، دارالکتب العلمیة.
    20. حمیدیان، برات (1392). سیره اقتصادی پیامبر اکرم (ص) «آموزه های اقتصادی اسلامی در سیره نبوی(ص)». اولین همایش سبک زندگی پیامبر (ص)، زاهدان، https://civilica.com/doc/236009.
    21. خامنه‌ای، سیدعلی (1392). سیاست‌های کلی ایجاد تحول در نظام آموزش‌وپرورش جمهوری اسلامی ایران. گرفته‌شده در خرداد 1400، https://farsi.khamenei.ir/news-content?id=22421.
    22. خامنه‌ای، سیدعلی (1394). انسان 250 ساله. چ51، قم، مؤسسه ایمان جهادی.
    23. خامنه‌ای، سیدعلی (1397). بیانات در دیدار اعضای مجلس خبرگان رهبری. پایگاه اطلاع‌رسانی دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آیت‌الله‌العظمی سیدعلی خامنه‌ای (مد‌ظله‌العالی)، بازیابی‌شده در تاریخ 22 فروردین 1402، https://farsi.khamenei.ir/speech-content?id=40421.
    24. خامنه‌ای، سیدعلی (1401). بیانات در دیدار مردم اصفهان. پایگاه اطلاع‌رسانی دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آیت‌الله‌العظمی سیدعلی خامنه‌ای (مد‌ظله‌العالی). بازیابی‌شده در تاریخ 22 فروردین 1402، https://farsi.khamenei.ir/speech-content?id=51376.
    25. دیلمی، محمد (حسن‌بن‌ابی‌الحسن) (1412ق). ارشاد القلوب. تحقیق السیدهاشم المیلانی. قم، انتشارات رضی.
    26. رودی، کمیل (1399). معمار عمارت/ دفتر حساب مدیران مالی خانواده. تهران، انتشارات قدیانی.
    27. سیوطی، عبدالرحمن ‌بن ‌ابی‌بکر (1429ق). الجامع الصغیر فی أحادیث البشیر النذیر. بیروت، دارالفکر للطباعة و النشر و التوزیع.
    28. شافعی قریشی، محمدبن‌طلحه (1412ق). مطالب السؤول فی مناقب آل‌الرسول‌. بیروت، دارالبلاغ.
    29. صادقی فسایی، سهیلا، عرفان‌منش، ایمان (1394). مبانی روش‌شناختی پژوهش اسنادی در علوم اجتماعی، مورد مطالعه: تأثیرات مدرن شدن بر خانواده ایرانی. راهبرد فرهنگ، 8 (29).
    30. طغیانی، مهدی، پیغامی، عادل (1395). تعلیم و تربیت اقتصادی. ج1، چ1، تهران، دانشگاه امام صادق (ع).
    31. طوسی، محمدبن‌حسن (1365). تهذیب الأحکام. ج7، تهران، دارالکتب العلمیة.
    32. طهماسب‌زاده شیخلار، داود، فتاحی مرکید، مریم، ایمان‌زاده، علی (1401). شناسایی مؤلفه‌های تربیت اقتصادی در قرآن کریم و میزان انعکاس آن در اسناد بالادستی. مسائل کاربردی تعلیم و تربیت اسلامی، 7 (1).
    33. علیپور، فاطمه، ناطقی، فائزه، فقیهی، علیرضا (1396). جایگاه تربیت اقتصادی مبتنی بر اخلاق اسلامی در محتوای کتاب‌های درسی هدیه‌های آسمانی دوره ابتدایی ایران: بررسی وضعیت موجود و ارائه راهکارهایی جهت تحقق وضعیت مطلوب. پژوهش‌های اخلاقی، 8 (1).
    34. فتال نیشابوری، محمدبن‌احمد (1375). روضة الواعظین و بصیرة المتعظین. قم، انتشارات رضی.
    35. قبادی، آیت، نظری، داریوش، گراوند، مجتبی، شاهرخی، سیدعلاءالدین (1398). تبیین آموزه‌های تربیت اقتصادی در سیره علوی. آموزه‌های تربیتی در قرآن و حدیث، 5 (1).
    36. قنبری، سیروس، زندی، خلیل (1397). طراحی الگوی سیستماتیک عوامل مؤثر بر انتقال یادگیری به محیط کار (الگویی جهت ارتقای بهره‌وری آموزش‌های سازمانی). مدیریت بهره‌وری، 12 (45).
    37. مجلسی، محمدباقر (1983م). بحارالانوار. تحقیق السید إبراهیم المیانجی و محمدالباقر البهبودی. بیروت، دارالاحیاء التراث.
    38. مطهری، مرتضی (1391). احیای تفکر اسلامی. چ 37، تهران، صدرا.
    39. مقریزی، احمدبن‌علی (1999م). امتاع الاسماع. تحقیق محمد عبدالحمید النمیسی. بیروت، دارالکتب العلمیه.
    40. مرادی، سمانه، طهماسب‌زاده شیخلار، داود، ادیب، یوسف، اصغرپور، حسین (1400). طراحی چارچوب برنامه درسی تربیت اقتصادی در رشته مطالعات اجتماعی دانشگاه فرهنگیان. پژوهش‌های برنامه درسی، 11 (2).
    41. موسی‌زاده، زهره، صنعتی، فاطمه (1396). تبیین مؤلفه‌های تربیت اقتصادی بر اساس آموزه‌های اسلامی. تربیت اسلامی، 12 (24).
    42. واقدی، محمدبن‌عمر (1989م). المغازی. بیروت، مؤسسة الأعلمی للمطبوعات.
    43. Kaminski, H. (1996), Economic education in secondary school, Neuwied, Luchterhand.