اقتصاد اسلامی

اقتصاد اسلامی

نقش باور به برکت در بهبود عملکرد کسب‌وکارها (مطالعه موردی: بازار بزرگ تهران و بازار سنتی اردبیل)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
بهمن خداپناه 1
مجتبی بابایی هزه جان 2
رضا حجازی 3
1 استادیار، گروه مدیریت بازرگانی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران
2 کارشناسی ارشد مدیریت امور شهری، دانشکده مدیریت، دانشگاه تهران، تهران، ایران
3 دانشیار، گروه کارآفرینی در فناوری، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران.
10.22034/iec.2024.2026802.2749
چکیده
یکی از مفاهیم مهم اقتصادی که مرتبط با ادبیات دینی است، مفهوم برکت است. مفهوم برکت در حوزه اقتصاد و در بین صاحبان کسب‌وکارها، مفهوم اراده الهی و مسائل متافیزیکی را در فزونی روزی و نعمت­ها ـ به‌ویژه در کسب‌وکار ـ متجلی می­کند؛ لذا تبیین نقش این مفهوم در اقتصاد اسلامی دارای اهمیت است؛ ازاین‌رو این مطالعه به دنبال ارائه مدل مفهومی جامع از نقش باور به برکت و رفتارهای برخاسته از آن در اقتصاد از طریق بهبود عملکرد کسب‌وکارهای ایرانی است. رویکرد پژوهش حاضر نظریه مبنایی یا نظریه برخاسته از داده‌ها (GT) بوده است. برای جمع‌آوری داده‌ها با صاحبان کسب‌وکارهای بازار بزرگ تهران و بازار سنتی اردبیل مصاحبه اکتشافی تا رسیدن به اشباع نظری به عمل آمد. تجزیه‌وتحلیل داده‌ها بر اساس کدگذاری باز، محوری و انتخابی بود که با استفاده از نرم‌افزار اطلس تی انجام شد. در مرحله اول کدگذاری نهایتاً 133 گزاره باز و در مرحله کدگذاری محوری 6 طبقه کد مبتنی بر عوامل علّی، عوامل زمینه­ای و مداخله‌گر، استراتژی‌های عمل، پیامدها و پدیده محوری برکت به دست آمد. در نهایت در مرحله کدگذاری انتخابی، قضایایی که روابط تعمیم‌یافته مقولات را منعکس می‌کنند، وضوح بیشتری پیدا کردند و الگوی GT نمایان شد. بر اساس الگوی تحقیق، مهم‌ترین تأثیری که باور به برکت بر کسب‌وکارها می‌گذارد مربوط به چرخه عمر کسب‌وکارها، رشد کسب‌وکار از منظر مالی و خوش‌نامی آن از منظر اجتماعی می‌باشد.
کلیدواژه‌ها
اقتصاد اسلامی
برکت
باور به برکت
کسب و کار

عنوان مقاله English

The role of belief in blessing in improving the performance of businesses (case study: Tehran Grand Bazaar and Ardabil Traditional Bazaar)

نویسندگان English

bahman khodapanah 1
Mojtaba Babaeihezejan 2
Seyed Reza Hejazi 3
1 Assistant Professor, Department of Business Management, Faculty of Social Sciences, Mohaghegh Ardabili University, Ardabil, Iran
2 Master of Urban Affairs Management, Faculty of Management, University of Tehran, Tehran, Iran
3 Associate Professor, Department of Entrepreneurship in Technology, Faculty of Social Sciences, Mohaghegh Ardabili University, Ardabil, Iran
چکیده English

Believing in Barekat (blessing) as a metaphysical concept that contributes to daily business progress is an accepted concept among Iranian cultures and their business owners. In this study, we aimed to present a comprehensive conceptual model of the role of belief in Barekat in business performance. Using a Grounded Theory approach, we sought to provide a conceptual framework for Barekat in the business field. Semi-structured interviews with 10 experts and business owners in Tehran’s Grand Bazar and Ardebil Traditional Bazar were conducted for data collection. Additionally; Atlas t.i software (version6) was used for data analysis with employing open, axial and selective coding. Sixty-nine open codes were extracted in the first stage of analysis. Furthermore, in Causal factors, strategies of action, contexts and the consequences of Barakat in business were extracted in the second stage of coding. Finally, the grounded theory framework emerged in the selective phase of coding. According to the resulted GT model, the most significant effects of belief in blessing on businesses pertain to the business life cycle, business growth from a financial perspective, and a socially appealing name.

کلیدواژه‌ها English

Islamic Economics
Barekat
blessing
believe to Barekat

  1. * قرآن کریم.

    1. ابن‌بابویه (شیخ صدوق)، محمدبن‌على (1413ق). من لا یحضره الفقیه. قم، دفتر انتشارات اسلامى وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم.
    2. ابن‌زکریا، ابوالحسین احمدبن‌فارس (1404ق). معجم مقاییس اللغة، قم، دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم.
    3. ابن‌عاشور التونسی، محمدالطاهر (1404ق). تحریر المعنى السدید و تنویر العقل الجدید من تفسیر الکتاب المجید. تونس، الدار التونسیة للنشر.
    4. تمیمى آمدى، عبدالواحدبن‌محمد (1410ق). غررالحکم و دررالکلم. قم، دارالکتاب الإسلامی‌.
    5. حسینی قزوینی، سیدمحمد (1389). دعاى استغفار امیرالمؤمنین (ع). جهت فزونی روزی و اولاد. قابل دسترس در: (http://www.velayattv.com/fa/page.php?bank=libmain&id=42)
    6. دارینی، محمد (1386). برکت در قرآن. الهیات و حقوق دانشگاه رضوی (آموزه های قرآنی)، 7 (25).
    7. راغب اصفهانی، حسین‌بن‌محمد (1416ق). مفردات الفاظ قرآن. بیروت: دارالقلم.
    8. ری‌شهری، محمد (1382). الخیر و البرکة فی الکتاب و السنة. قم، مؤسسه علمی فرهنگی دارالحدیث.
    9. سرمد، زهره، بازرگان، عباس، حجازی، الهه (1387). روش‌های تحقیق در علوم رفتاری. تهران، آگه.
    10. طوسى، ابوجعفر محمدبن‌حسن (1414ق). الأمالی. قم، دارالثقافة.
    11. علی‌زاده مهدی، حجازی، سیدرضا، و کاشف آذر، رامین (1397). تحلیل جایگاه مفهوم برکت در کسب‌وکار. ‎فصلنامه توسعه کارآفرینی، 11(1).
    12. فریدونی، محمدرضا، اجاقی، حامد (1394). واکاوی تأثیر اراده الهی در تلاش‌های جمعی و مفهوم‌شناسی برکت در سازمان. اندیشه مدیریت راهبردی، 9 (2).
    13. فیض کاشانى، محمدمحسن‌بن‌شاه مرتضى (1406ق)‌. الوافی. اصفهان، کتابخانه امام أمیرالمؤمنین على (ع).‌
    14. کلینی، محمد‌بن‌یعقوب ابوجعفر (1363). الکافی. قم: دارالحدیث.
    15. لاجوردی، سیدعدنان، شریف‌زاده، محمدجواد، نجفی، مهرداد (1393). مفهوم‌شناسی برکت و جایگاه آن در اقتصاد اسلامی. تهران، دانشگاه امام صادق (ع)، پایان‌نامه کارشناسی ارشد.
    16. مجلسی، محمدباقر (1403ق). بحارالانوار. بیروت: دار احیا التراث العربی.
    17. محمدزاده، رضا، گوهری، عباس، و جانی‌پور، محمد (1388). بررسی مفهومی و مصداقی برکت از دیدگاه قرآن کریم. مطالعات قرآن و حدیث، 2 (2).
    18. مطهری، مرتضی [بی‌تا]. ده گفتار. قم، انتشارات صدرا.
    19. میرمعزی، سیدحسین (1393). درآمدی بر علم اقتصاد اسلامی (اقتصاد برکت). فصلنامه علمی پژوهشی اقتصاد اسلامی، 13 (50).

     

    1. Anderson, G. (1988). Mr.Smith and the Preachers: The Economics of Religion in the Wealth of Nations. Journal of Political Economy, 96 (5), 1066–1088.
    2. Birks, M., Chapman, M., & Facmhn, B. (2014). Doing Grounded Theory: Experiences From A Study on Designing Undergraduate Nursing Curricula in Australia in: Emerson, Tod S., (ed.) New Developments in Nursing Education Research: nursing issues problems and challenges. Nursing: issues, problems, Nova, New York, NY, USA, pp.41-59.
    3. Böhm, A. (2004). Theoretical Coding: Text Analysis in Grounded Theory. London, Sage.
    4. Burggraeve, R. (2023). Blessing: Exploring the Religious, Anthropological and Ethical Meaning. Religions, 14(5), p.599.
    5. Corbin, J., & Strauss, A. (1990). Grounded theory research: Procedures, canons, and evaluative criteria. Qualitative sociology, 13(1), pp.3-21.
    6. Ellison, S. (2012). It's in the Name: A Synthetic Inquiry of the Knowledge Is Power Program [KIPP]. Educational Studies, 48(6): 550-575.
    7. Fang, R. J., Chang, Y., Sheng, L., & Chi, J. (2010). The model of multimedia and cognitive learning theory. Paper presented at the the 9th WSEAS International Conference on Software Engineering, Parallel and Distributed Systems.
    8. Garner, S. L., Raj, L., Prater, L. S., & Putturaj, M. (2014). Student nurses' perceived challenges of nursing in I ndia. International nursing review, 61(3): 389-397.
    9. Kew, J., & Stredwick, J. (2017). Business environment: managing in a strategic context. Kogan Page Publishers.
    10. Prosser, H., Moss, S., Costello, H., Simpson, N., Patel, P., & Rowe, S. (1998). Reliability and validity of the Mini PAS-ADD for assessing psychiatric disorders in adults with intellectual disability. Journal of Intellectual Disability Research, 42(4), 264–272.
    11. Matsumoto, H., & Wilson, D. (2005). Testing a Rigorous Execution of Grounded Theory Using Comparative Cross-cultural Case Studies of Strategic Global IS Management in Investment Banks. Paper presented at the Proceedings of the 4th European Conference on Research Methods: In Business and Management Studies.
    12. Torry, Malcolm (2017). Managing God's business: Religious and faith-based organizations and their management, Routledge, Taylor & Francis Group.
    13. Ramos, H. (2013). Church and Entrepreneurship Encyclopedia of Creativity, Invention, Innovation and Entrepreneurship. New York, Springer (pp. 202-206).
    14. Reynolds, C. E. (2001). A Study of Cross-Cultural Communication for US Military Application: Identifying Mind/Minefields and Avenues of Approach. Retrieved from: http://www.dtic.mil/docs/citations/ADA39213
    15. Razmjoo, S., & Nouhi, N. (2011). A SWOT analysis of the junior high school English program: A grounded theory approach. International Proceedings of Economics Development and Research, 26, pp.182-186.
    16. Weber, M. (1958). The protestant ethic and the spirit of capitalism. New York, Charles Scrsbner's Sons.