اقتصاد اسلامی

اقتصاد اسلامی

ارزیابی قمارگونه بودن دفتر کل توزیع‌شده بیت‌کوین با تأکید بر اندیشه فقهی امام خمینی (ره)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
سیدمحمد کاظم رجائی 1
غلامعلی معصومی نیا 2
مهدی نوری 3
سعید ابراهیمی 4
1 استاد گروه‌ اقتصاد مؤسسه‌ آموزشی و پژوهشی ‌امام خمینی (ره)
2 دانشیار گروه اقتصاد، دانشگاه خوارزمی
3 استادیار دانشکده اقتصاد دانشگاه تهران، تهران، ایران
4 مدرس حوزه علمیه قم و پژوهشگر اقتصاد اسلامی
10.22034/iec.2024.2027891.2747
چکیده
ساختار بیت‌کوین به عنوان اولین رمزارز بر سه پایه رمزنگاری، عدم تمرکز و برگشت‌ناپذیری تراکنش‌ها استوار شده است. عدم تمرکز در رمزارزها به ایجاد دفاتر کل توزیع‌شده منتهی می‌شود و رمزنگاری و برگشت‌ناپذیری نیز هریک به‌گونه‌ای به ارتقای امنیت رمزارزها می‌انجامند. مشروعیت استفاده از بیت‌کوین و دیگر رمزارزها، در گرو مشروع‌بودن قوانین حاکم بر دفتر کل رمزارز مزبور و دوری از خطوط قرمزی مانند قمار می‌باشد که محور این تحقیق را به خود اختصاص داده است. در قیود و شروط تحقق قمار دیدگاه‌های گوناگونی در میان فقها وجود دارد. این اختلافات و گوناگونی اندیشه‌ها، به شکل‌گیری استنباطات مختلفی در مورد قمار انجامیده است که ممکن است در صدق عنوان قمار بر بیت‌کوین مؤثر باشد. تحقیق کنونی با روش توصیفی ـ تحلیلی و با تأکید بر آرای امام خمینی به تبیین مفهوم قمار در دفتر کل بیت‌کوین به عنوان قدیمی‌ترین و مهم‌ترین رمزارز پرداخته و ضمن تشریح مفاهیم بنیادی بیت‌کوین و قوانین حاکم بر آن، به این نتیجه دست یافت که دفتر کل توزیع‌شده بیت‌کوین آلوده به قمار نیست؛ هرچند بررسی قمارگونه بودن معاملات ثانویه آن نیازمند تحقیقات مستقلی می‌باشد.
کلیدواژه‌ها
قمار
بیت کوین
دفترکل توزیع شده
الگوریتم اجماع
فقه

عنوان مقاله English

Evaluating the Gambling-likeness of Bitcoin's Distributed Ledger with Emphasis on Imam Khomeini's Jurisprudence thought

نویسندگان English

Seyyed Mohammad Kazem Rajaei 1
Gholam Ali Masoumi-Nia 2
Mahdi Noori 3
Saeed Ebrahimi 4
1 *. Professor of Economics Department of Imam Khomeini Educational and Research Institute
2 Associate Professor, Department of Economics, Kharazmi University
3 Associate Professor, Department of Economics, University of Tehran
4 Qom seminary lecturer and Islamic economics researcher
چکیده English

The structure of Bitcoin as the first cryptocurrency is based on the three foundations of cryptography, decentralization and irreversibility of transactions. The lack of concentration in cryptocurrencies leads to the creation of distributed ledgers, and encryption and irreversibility each lead to the improvement of the security of cryptocurrencies. The legitimacy of using Bitcoin and other cryptocurrencies depends on the legitimacy of the laws governing the cryptocurrency ledger and avoiding red lines such as gambling, which is the focus of this research. There are different views among the jurists regarding the restrictions and conditions of gambling. These differences and diversity of thoughts have led to the formation of various conclusions about gambling, which may be effective in the case of the title of gambling on Bitcoin. The current research, with a descriptive and analytical method and with an emphasis on Imam Khomeini's (RA) opinions, explained the concept of gambling in the ledger of Bitcoin as the oldest and most important cryptocurrency, and while explaining the fundamental concepts of Bitcoin and the laws governing it, reached this conclusion. It was found that the distributed ledger of Bitcoin is not contaminated with gambling, although the investigation of the gambling nature of its secondary transactions requires independent research.

کلیدواژه‌ها English

Gambling
Bitcoin
distributed ledger
consensus algorithm
jurisprudence

  1. * قرآن کریم.

    1. ابن‌اثیر، مبارک‌بن‌محمد (1367). النهایة فی غریب الحدیث و الأثر. قم، اسماعیلیان.
    2. ابن‌فارس، احمدبن‌فارس (1404ق). معجم مقاییس اللغة. قم، مکتب الاعلام الاسلامی.
    3. ابن‌منظور، محمدبن‌مکرم (1414ق). لسان العرب. 15ج، بیروت، دار صادر.
    4. احمدی، جواد (1401). فقه رمزارزها (ماهیت رمزارزها، احکام رمزارزها، بررسی فقهی ارز)؛ (تقریرات درس آیت‌الله سیدمحمدرضا مدرسی طباطبایی). قم، انتشارات حوزه‌های علمیه.
    5. اردبیلى، احمدبن‌محمد (1403ق). مجمع الفائدة و البرهان. قم، دفتر انتشارات اسلامى.
    6. ازهرى، محمدبن‌احمد (1421ق). تهذیب اللغة. بیروت، احیاء التراث العربی.
    7. انصاری دزفولى، مرتضى‌بن‌محمدامین (1411ق). کتاب المکاسب. قم، دارالذخائر
    8. تاپ اسکات، دان، و تاپ اسکات، الکس (1399). انقلاب بلاک‌چین. ترجمه مازیار معتمدی. تهران، راه پرداخت.
    9. جوهرى، اسماعیل‌بن‌حماد (1376ق). الصحاح. بیروت، دار العلم للملایین.
    10. حلبى، ابوالصلاح (1403ق). الکافی فی الفقه. اصفهان، کتابخانه امیرالمؤمنین (ع).
    11. حلّى (علامه)، حسن‌بن‌یوسف (1410ق). إرشاد الاذهان. قم، انتشارات اسلامى.
    12. حلّى (علامه)، حسن‌بن‌یوسف (1414ق). تذکرة الفقهاء. قم، آل‌البیت (ع).
    13. حلّى (علامه)، حسن‌بن‌یوسف (1420ق). تحریر الأحکام الشرعیة. قم، امام صادق (ع).
    14. حلّى، ابن‌ادریس (1410ق). السرائر. قم، انتشارات اسلامى.
    15. حلّى، محقق، جعفربن‌حسن (1408ق). شرائع الإسلام فی مسائل الحلال و الحرام. قم، اسماعیلیان.
    16. حمیرى، نشوان‌بن‌سعید (1420ق). شمس العلوم. دمشق، دارالفکر.
    17. خردمند، محسن (1398). بررسی فقهی استخراج و مبادله رمزارزها با تمرکز بر شبکه بیت‌کوین. معرفت اقتصاد اسلامی، 10 (20).
    18. خمینى، سیدروح‌اللّه موسوى (1379ق). کتاب البیع. قم، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام‌ (ره).
    19. خمینى، سیدروح‌اللّه موسوى (1400). موسوعة الإمام الخمینی. قم، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی (ره).
    20. خمینى، سیدروح‌اللّه موسوى (1415ق). المکاسب المحرمة. قم، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام‌ (ره).
    21. خمینى، سیدروح‌اللّه موسوى (1421ق). تحریرالوسیله. قم، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام‌ (ره).
    22. درشر، دانیل (1401). مبانی بلاک‌چین، مقدمه‌ای غیرفنی در 25 گام. ترجمه سیاوش تفضلی. تهران، راه پرداخت.
    23. دیلمى، حمزةبن‌عبدالعزیز سلاّر (1404ق). المراسم العلویة و الأحکام النبویة. قم، منشورات الحرمین.
    24. رشید عوده، مرادرایق (2019). العملات الافتراضیه تکییفها الفقهی و حکم التعامل بها. مجلة الجامعة الإسلامیة للعلوم الشرعیة بالمدینة المنورة،
    25. رضایی صدرآبادی، محسن، موسویان، سیدعباس، نوری، جواد، عیوضلو، حسین (1398). تحلیل فقهی اقتصادی استخراج ارزهای مجازی در نظام اقتصادی اسلام (مطالعه موردی بیت‌کوین). معرفت اقتصاد اسلامی، 11 (21).
    26. زمخشرى، محمودبن‌عمر (1386). مقدمة الأدب. تهران، مطالعات اسلامی دانشگاه تهران.
    27. زمخشرى، محمودبن‌عمر (1979م). أساس البلاغة. بیروت، دار صادر.
    28. سمیران، محمدعلی صالح (2019م). ضوابط عملیة إصدار النقود العملات الرقمیة. فی کتاب مؤتمر العملات الافتراضیة فی المیزان، الامارات، جامعه الشارقه.
    29. صدوق، محمدبن‌علی (1415ق). المقنع. قم، موسسه امام هادی.
    30. طرابلسى، قاضى ابن‌براج (1406ق). المهذب. قم، انتشارات اسلامى.
    31. طریحى، فخرالدین‌بن‌محمد (1375). مجمع البحرین. تهران، مرتضوی.
    32. طوسى، ابوجعفرمحمدبن‌حسن (1387ق). المبسوط فی فقه الإمامیة. تهران، المکتبة المرتضویة.
    33. طوسى، ابوجعفرمحمدبن‌حسن (1400ق). النهایة فی مجرد الفقه و الفتاوى. بیروت، دارالکتاب العربی.
    34. عاملی، شیخ حر (1409ق). وسائل الشیعه. قم، آل‌البیت.
    35. عاملى، محمدبن‌مکى (1417ق). الدروس الشرعیة فی فقه الإمامیة. قم، انتشارات اسلامى.
    36. فاضل موحدی لنکرانی، محمد (1390). ‌تفصیل الشریعة. تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی (ره).
    37. فروزان، بهروز (1395). رمزنگاری و امنیت شبکه. ترجمه احد درفشی چارطاق. تهران، مرتضی دشت.
    38. فیروزآبادی، محمدبن‌یعقوب (1415ق). القاموس المحیط. بیروت، دارالکتب العلمیة.
    39. فیومى، احمدبن‌محمد (1414ق). المصباح المنیر. قم، دارالهجرة.
    40. قادرمرزی، امید (1398). رمزنگاری RSA بر پایه پردازش موازی. تهران، آفتاب گیتی.
    41. کیدرى، قطب‌الدین (1416ق). إصباح الشیعة. قم، امام صادق (ع).
    42. مجلسى، محمدباقر (1406ق). ملاذ الأخیار. قم، کتابخانه آیة‌الله مرعشى.
    43. مرتضى زبیدى، محمدبن‌محمد (1414ق). تاج العروس. بیروت، دارالفکر.
    44. مصطفوى، حسن (1402ق). التحقیق فی کلمات القرآن الکریم. تهران، مرکزالکتاب للترجمة والنشر.
    45. مفید بغدادى، محمدبن‌محمد (1413ق). المقنعة. قم، کنگره جهانى هزاره.
    46. مهنا، عبدالله على (1413ق). لسان اللسان. بیروت، دار الکتب العلمیة.
    47. میثمی، حسین، بیابانی، زینب (1399). تحلیل ماهیت، استخراج و مبادلۀ انواع رمزارزها و توکن‌ها از منظر فقه اسلامی و قوانین کشور. تهران، گزارش کارشناسی پژوهشکده پولی و بانکی بانک مرکزی، https://iaif.ir/images/SAADATI1/katalog/126.pdf
    48. نواب‌پور، علی‌رضا (1400). دارایی دیجیتال، آشنایی با دفتر کل توزیع‌شده، توکن و رمزارز دیجیتال بانک مرکزی. تهران، راه پرداخت.
    49. وان لین وانگ، آریس (1401). اقتصاد کریپتو. ترجمه علی‌رضا نواب‌پور و محمدرضا قدوسی. تهران، راه پرداخت.
    50. Antonopoulos, Andreas M. (2017). Mastering Bitcoin Programming the Open Blockchain. Sebastopol, O'Reilly Media.
    51. Atzori, Marcella (2015). Blockchain Technology and Decentralized Governance: Is the State Still Necessary?. From https://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=2709713
    52. Balamurugan, B. & Poongodi, T. & Manu, M. R. & Karthikeyan, S. & Sharma, Yogesh (2023).Convergence of Blockchain, AI and IoT A Digital Platform. london,CRC Press.
    53. Bashir, Imran (2018). Mastering Blockchain. second Edition, Birmingham, packt.
    54. Bashir, Imran (2020). Mastering Blockchain. Third Edition, Birmingham, packt.
    55. Benos, Evangelos & Garratt, Rodney & Gurrola-Perez, Pedro (2017). The economics of distributed ledger technology for securities settlement. from https://www.researchgate.net/publication/323979798_The_Economics_of_Distributed_Ledger_Technology_for_Securities_Settlement.
    56. Bonneau, Joseph & Millerx, Andrew & Clark, Jeremy & Narayanan, Arvind A. Kroll, Joshua & W. Felten, Edward (2015). Research Perspectives and Challenges for Bitcoin and Cryptocurrencies. from https://www.ieee-security.org/TC/SP2015/papers-archived/6949a104.pdf.
    57. Cindy Vestergaard (2021). Blockchain for International Security The Potential of Distributed Ledger Technology for Nonproliferation and Export Controls. Berlin, Springer.
    58. Febriandika, Nur Rizqi, Sukmana, Raditya (2018). crypytocurrency position in islamic financial system case study of bitcoin. from https://pdfs.semanticscholar.org/3663/aa6340acc2a36a493fff0ec7843587afb34f.pdf
    59. Girasa, Rosario (2023). Regulation of Cryptocurrencies and Blockchain Technologies. Second Edition, London, palgrave.
    60. Glaser, Florian (2017). Pervasive Decentralisation of Digital Infrastructures, A Framework for Blockchain enabled System and Use Case Analysis. Frankfurt from https://www.semanticscholar.org/paper/Pervasive-Decentralisation-of-Digital-A-Framework-Glaser/859d0535e16095f274df4d69df54954b21258a13.
    61. Haq ,Hina Binte, Ali, Syed Taha (2018). Navigating the Cryptocurrency Landscape: An Islamic Perspective. From https://arxiv.org/abs/1811.05935
    62. Ma’Sum Billah, Mohd, Mohammed, Amadu (2019). Shari’ah Code of Ethics in Cryptocurrency. from https://www.researchgate.net/publication/333846854_Shari'ah_Code_of_Ethics_in_Cryptocurrency.
    63. Nakamoto, Satoshi (2008). Bitcoin: A Peer-to-Peer Electronic Cash System. from https://bitcoin.org/bitcoin.pdf.
    64. Oziev, Gapur , Yandiev, Magomet (2018). Cryptocurrency Shari’ah Perspective. from https://www.researchgate.net/publication/330441911_Cryptocurrency_from_a_shari'ah_perspective.
    65. Pinna, Andrea & Ruttenberg, Wiebe (2016). Distributed ledger technologies in securities post-trading. Revolution or evolution?. Frankfurt, European Central Bank, European Central Bank, From ecb.europa.eu/pub/pdf/scpops/ecbop172.en.pdf.
    66. Rauchs, Michel & Glidden, Andrew & Gordon, Brian & Pieters, Gina & Recanatini, Martino & Rostand, François & Vagneur, Kathryn & Zhang, Bryan (2018). Distributed Ledger Technology Systems A Conceptual Framework. Lo Cambridge University Pressndon, from https://www.jbs.cam.ac.uk/wp-content/uploads/2020/08/2018-10-26-conceptualising-dlt-systems.pdf.
    67. Ren, Wei & W. Beard, Randal (2008). Distributed Consensus in Multi-vehicle Cooperative Control, Theory and Applications. Berlin, Springer.
    68. Treiblmaier, Horst & Clohessy, Trevor (2020). Blockchain and Distributed Ledger Technology Use Cases Applications and Lessons Learned. Berlin, Springer.
    69. Yuneline, Mirza (2019). Analysis of cryptocurrency’s characteristics in four perspectives. from https://www.researchgate.net/publication/334986357_Analysis_of_cryptocurrency's_characteristics_in_four_perspectives.
    70. Zulkhibri, Muhamed (2019). Halal Cryptocurrency and Financial Stability. from https://www.researchgate.net/publication/333852858_Halal_Cryptocurrency_and_Financial_Stability.