اقتصاد اسلامی

اقتصاد اسلامی

اولویت‌بندی شاخص‌های مدل کاربرد رمزارزها بر رشد اقتصادی کشورهای اسلامی (مطالعه موردی: اقتصاد ایران)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری اقتصاد اسلامی دانشگاه آزاد تهران جنوب
2 استادیار دانشکده اقتصاد، دانشگاه آزاد اسلامی تهران جنوب
چکیده
اولویت‌بندی شاخص‌های مدل کاربرد رمزارزها بر رشد اقتصادی کشورهای اسلامی (مطالعه موردی: اقتصاد ایران) است. برای شناسایی و تبیین شاخص‌ها و متغیرهای مدل مذکور، از روش تصمیم‌گیری چندشاخصه در محیط F-MCDM بهره‌گیری شد. نظرات 15 نفر از کارشناسان و متخصصان شاغل در معاونت فن‌آوری‌های نوین بانک مرکزی؛ صرافی‌های رمزارز ایرانی؛ و همچنین خبرگان دانشگاهی، در قالب مصاحبه ساختار یافته، در فاصله زمانی بهار 1403 گرد‌آوری گردید. از نتایج اصلی پژوهش حاضر در قالب شاخص‌های؛ کاربرد رمزارزها در اقتصاد کلان؛ کاربرد رمزارزها در اقتصاد خرد؛ اجرای اقتصاد کلان اسلامی؛ اجرای اقتصاد خرد اسلامی؛ شاخص‌های کلان رشد اقتصادی و شاخص‌های خرد رشد اقتصادی این است که براساس اولویت‌بندی شاخص‌های تحقیق مشخص گردید که کاربرد رمزارزها در اقتصاد کلان با وزن 36 صدم و شاخص‌های کلان رشد اقتصادی با وزن 23 صدم بعنوان مهم‌‌‌ترین شاخص‌های تحقیق محاسبه شدند. از طرفی دیگر، کاربرد رمزارزها در اقتصاد خرد با وزن 16 صدم، اجرای اقتصاد کلان اسلامی با وزن 12صدم در رتبه‌های سوم و چهارم قرار دارند، در حالی که شاخص‌های خرد رشد اقتصادی با وزن 9 صدم و اجرای اقتصاد خرد اسلامی با وزن 5 صدم بعنوان کم اهمیت‌‌‌ترین شاخص‌های تحقیق تعیین شدند. براساس محاسبات اولویت‌بندی گزینه‌‌‌ها مشخص گردید که عملکرد معاونت فن‌آوری‌های نوین بانک مرکزی مناسب‌‌‌ترین گزینه برای بهبود اثر‌‌گذاری رمزارز بر رشد اقتصادی کشور در چارچوب اقتصاد اسلامی تعیین گردید در حالی که عملکرد معاونت خط‌مشی‌‌گذاری اقتصادی وزارت امور اقتصادی و دارایی؛ و عملکرد صرافی‌های رمزارز ایرانی و سرمایه‌گذاران رمزارزها، با اختلافی اندک، به ترتیب در رتبه‌های دوم و سوم قرار گرفتند.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Prioritization of Indicators in the Cryptocurrency Adoption Model for the Economic Growth of Islamic Countries: A Case Study of Iran's Economy

نویسندگان English

Khalil Shamshiry Bozchlooei 1
Bejan Safavi 2
Mohammad Khezri 2
Fatemeh Zandi 2
1 PhD Student in Islamic Economics at Islamic Azad University, South Tehran Branch
2 Assistant Professor at the Faculty of Economics, Islamic Azad University, South Tehran Branch
چکیده English

This study aims to prioritize indicators of cryptocurrency application models on the economic growth of Islamic countries, with a focus on Iran. Using the Fuzzy Multi-Criteria Decision-Making (F-MCDM) method, the research identified and analyzed key variables through structured interviews with 15 experts from the Central Bank's Deputy of New Technologies, Iranian cryptocurrency exchanges, and academia during spring 2023. The main indicators examined were: macroeconomic and microeconomic applications of cryptocurrencies, implementation of Islamic macroeconomics and microeconomics, and macroeconomic and microeconomic growth indicators.

The findings revealed that the application of cryptocurrencies in macroeconomics (weight: 0.36) and macroeconomic growth indicators (weight: 0.23) were the most critical factors. The microeconomic application of cryptocurrencies (weight: 0.16) and Islamic macroeconomics implementation (weight: 0.12) ranked third and fourth, while microeconomic growth indicators (weight: 0.09) and Islamic microeconomics implementation (weight: 0.05) were least significant.

The Central Bank's Deputy of New Technologies was identified as the most effective entity for enhancing cryptocurrency's impact on economic growth within an Islamic framework, followed by the Economic Policy Department of the Ministry of Economic Affairs and Finance, and Iranian cryptocurrency exchanges and investors

کلیدواژه‌ها English

Cryptocurrencies
Islamic Economy
Microeconomic Growth
Macroeconomic Growth
1.     آذرمند، حمید (1398). رشد اقتصادی در ایران با نگاهی به بخش‌های اقتصادی: طرح جامع مطالعات اقتصاد ایران. تهران: مؤسسه عالی آموزش و پژوهش مدیریت و برنامه‌‌ریزی.
2.     احمد، خورشید، و عرب مازاد، عباس (1397). توسعه اقتصادی در یک چارچوب اسلامی. اقتصاد و بانکداری اسلامی. (25)، 237 -250.
3.     آقامحمدی، احمد، اوحدی، فریدون، صیقلی، محسن، و بنی‌مهد، بهمن (1402). ارائه یک مدل بهینه‌‌سازی برای ارزیابی ریسک ورود رمزارز به پرتفوی ارزی بانکداری اسلامی در کشور ایران. فصلنامه راهبرد مدیریت مالی، 11 (4).
4.     بردبار، حامد، و بردبار، محمد (1400). مفهوم‌شناسی برکت و تبیین آثار آن بر رشد اقتصادی (از منظر علم اقتصاد اسلامی). اولین همایش بین‌المللی جهش علوم مدیریت، اقتصاد و حسابداری، ساری.
5.     توکلی، محمدجواد (١٣٩٨). بررسی نسبت اقتصاد مقاومتی و اقتصاد اسلامی. جستارهای اقتصادی ایران، 16(32)، ٨٩-١١٩.
6.     حاج‌آقابزرگی، مهدی (1402). رمزارز نفت پایه: فرصت ایجاد امنیت اقتصادی برای اقتصاد ایران. اولین همایش بین‌المللی توانمندی مدیریت، مهندسی صنایع، حسابداری و اقتصاد، بابل.
7.     حق‌شناسی، مهدی (1399). اقتصاد دیجیتال و رفاه اجتماعی. تهران: مؤسسه فرهنگی هنری دیباگران تهران.
8.     رحمانی، امیر، و باباجانی محمدی، سعیده (١٤٠٠). تأثیر رمزارزها بر اقتصاد ایران: فرصت‌‌ها و چالش‌ها. اکتشاف و پردازش هوشمند دانش، (١١)، ٢٨-٤١.
9.     رحیمی‌نیا، ناهید (1398). اقتصاد اسلامی: ویژه داوطلبان آزمون‌های استخدامی. تهران: آرسا.
10. سکوتی، شهریار، دیزجی، منیره، پایتختی اسکوئی، سیدعلی، و حسن‌زاده، رقیه (١٤٠١). تأثیر رمزارز بر رشد اقتصادی در کشورهای منتخب جهان. اقتصاد کاربردی، 12 (40)، ٣٩-٥١.
11. شاملو، باقر، و خلیلی پاجی، عارف (١٣٩٩). چالش‌های حقوقی-اقتصادی ارزهای مجازی برای نظام‌های سیاسی در پرتو نظریه جایگزینی. رهیافت‌های سیاسی و بین‌المللی، 12 (٦٣)، ١٢٥-١٥٢.
12. صیاد معروف، محمدرسول، طوفانزاده مژدهی، علی و رشیدی، حسن (١٣٩٤). واحد پول دیجیتال بیت‌کوین و نقش آن در تجارت الکترونیک. دومین همایش بین‌المللی پژوهش در علوم و فن‌آوری.
13. عمادزاده، مصطفی، و فرزانه محمدی (1398). رشد اقتصادی: نظریه‌‌ها و راهبردها. تهران: علم گستران.
14. فرجامی، عظیمه (1401). نقش رمزارز دیجیتال در بهبود شرایط بازار سرمایه. چهارمین همایش بین‌المللی مدیریت، حسابداری و اقتصاد در توسعه پایدار، مشهد.
15. فروزان، یونس، و حجت‌الله امینی (1397). اقتصاد اسلامی. تهران: هویار.
16. قاسمی، ناصر (١٤٠٠). فرصت‌‌ها و تهدیدات رمزارزها؛ مطالعه موردی کشورهای منتخب شرق آسیا. خط‌مشی جهانی، 3 (37)، ۱۸۵ - ۲۱۸.
17. کامران‌پور، سعیده و زراءنژاد، منصور، و خداپناه، مسعود (1399). بررسی اقتصاد ایران در قالب یک مدل کلان سنجی از منظر اقتصاد اسلامی با تاکید بر رشد اقتصادی. دومین جشنواره تالیفات برتر علوم انسانی اسلامی، جایزه ویژه علامه جعفری، تهران.
18. کمالی دولت‌آبادی، محبوبه و چهارمحالی، شهرام، و بدیعی، حسین (1402). جایگاه رمزارزها در اقتصاد ایران در شرایط تحریم‌های اقتصادی. اولین همایش ملی پژوهش‌های نو پدید در حسابداری، مالی، مدیریت و اقتصاد با رویکرد توسعه زیست‌بوم نوآوری، تهران.
19. محمودی، مقداد و دامن‌کشیده، مرجان، و نصابیان، شهریار (1400). اثرات شاخص اقتصاد دانش بنیان بر رشد اقتصاد کشورهای اسلامی (مدل آزمون بارو سالای مارتین). فصلنامه اقتصاد مالی، 15 (56).
20. محمودیان ‌پیرچل، محمد، و دلیرج ‌کندوسر، مریم (1398). کتاب رشد اقتصادی در گرو کارآفرینی و توسعه صنایع و مراکز سازمان. تهران: گروه آموزشی مدرس (وابسته به م. ف. ه. سیمای گلستان آفرینش)، سنجش و دانش.
21. نوروزی، احمد و شعبانی، احمد (1400). بررسی فقهی انتشار رمزارز نفت‌پایه توسط جمهوری اسلامی ایران. دوفصلنامه مطالعات اقتصاد اسلامی، 14 (1).
22. نوری، مهدی، و طباطبایی‌نیا، سیدبهزاد (١٣٩٨). عوامل اثرگذار بر رشد اقتصاد دیجیتال، فرصت‌‌ها و تهدیدات آن و راهبردهای مناسب جمهوری اسلامی ایران در قبال آن. اقتصاد دفاع، (١١٤)، ١١٧-١٤٧.
23. یوسفی، مجید، و موسوی‌نژاد، مصطفی (1398). مطالعه پژوهشی: نقش و جایگاه رشد اقتصادی در الگوی اقتصاد مقاومتی جمهوری اسلامی ایران. مطالعات دفاعی راهبردی، 17 (78).
24. صفری، حسین (1399). کتاب تکنیک‌های تصمیم‌‌گیری چندشاخصه فازی. تهران: مؤسسه چاپ و انتشارات دانشگاه تهران.
25. مستندات معاونت فن‌آوری‌های نوین بانک مرکزی (1402).
26. مستندات معاونت خط‌مشی‌گذاری اقتصادی وزارت امور اقتصادی و دارایی (1402).
27.  Adhami, S., Guegan, D. (2020). Crypto assets: the role of ICO tokens within a well-diversified portfolio. J. Ind. Bus. Econ, 47, 219–241.
28.  Ahmed, Walid M. A. (2021). How do Islamic equity markets respond to good and bad volatility of cryptocurrencies? The case of Bitcoin. Pacific-Basin Finance Journa, (l22), October 2021
29.  Ali, Fahad & Elie Bouri (2022). An examination of whether gold-backed Islamic cryptocurrencies are safe havens for international Islamic equity markets. Research in International Business and Finance, 14 September.
30.  Ali, Shoaib, et al. (2023). The resilience of Shariah-compliant investments: Probing the static and dynamic connectedness between gold-backed cryptocurrencies and GCC equity markets. International Review of Financial Analysis, (1) December.
31.  Bratspies, Rebecca M. (2018). Cryptocurrency and the Myth of the Trustless Transaction, 25 Mich. Telecomm. & Tech. L. Rev, (1).
32.  Gazdar, Kaouthar, et al. (2019). Oil price volatility, Islamic financial development and economic growth in Gulf Cooperation Council (GCC) countries. Borsa Istanbul RE-Viewseptember.
33.  Gil-Alana, Luis Alberiko, et al. (2020). Cryptocurrencies and stock market indices. Are they related?. Research in International Business and FinanceJanuary.
34.  Kamolov, S.G., Artemova, P.V., Berezko, V.E. (2019). Shaping the Systems of Digital Public Governance of the Digital Economy in Russia and Abroad. In: Popkova, E. (eds) Ubiquitous Computing and the Internet of Things: Prerequisites for the Development of ICT. Studies in Computational Intelligence, vol.826. Springer, Cham.
35.  Karim, Sitara, et al. (2022). The dark side of Bitcoin: Do Emerging Asian Islamic markets help subdue the ethical risk?. Emerging Markets Review, (31), May.
36.  Köchling, Gerrit, et al. (2019). Price delay and market frictions in cryptocurrency markets. Economics Letters January.
37.  Mensi, Walid & Mobeen Ur Rehman (2020). Does bitcoin co-move and share risk with Sukuk and world and regional Islamic stock markets? Evidence using a time-frequency approach. Research in International Business and Finance, (19), April.
38.  Mensi, Walid, et al. (2020). Impact of Islamic banking development and major macroeconomic variables on economic growth for Islamic countries: Evidence from panel smooth transition models. Economic Systems, Volume 44, Issue 1, March, 100739.
39.  Shin, Donghee & John Rice (2022). Cryptocurrency: A panacea for economic growth and sustainability? A critical review of crypto innovation. Telematics and Informatics, (2), May.
40.  Siswantoro, Dodik, et al. (2020). The requirements of cryptocurrency for money, an Islamic view. Heliyon, January.
41.  Yousaf, Imran, et al. (2024). Spillovers and hedging effectiveness between islamic cryptocurrency and metal markets: Evidence from the COVID-19 outbreak. International Review of Economics & Finance, (27), February.