اقتصاد اسلامی

اقتصاد اسلامی

پیشرفت ایرانی- اسلامی روستا در عرصه اقتصادی با رویکرد مشارکت مردمی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری اقتصاد بین الملل، دانشگاه مفید، قم، ایران.
2 استادیار دپارتمان اقتصاد، دانشگاه مفید، قم، ایران.
3 دانشیار دپارتمان اقتصاد، دانشگاه مفید، قم، ایران
چکیده
مقدمه: یکی از مسائل تناقض‌نما درزمینۀ روستاها پس از انقلاب، آن است که باوجود رشد قابل‌ملاحظه امکانات رفاهی روند مهاجرت به شهرها به شکل قابل‌توجهی افزایش‌یافته، حتی بسیاری از روستاها خالی از سکنه شده و تولیدات کشاورزی نیز با مشکل مواجه است. هدف: در این مقاله با بررسی نظریات مختلف درزمینۀ توسعه روستایی و بهره‌گیری از فرهنگ ایرانی اسلامی، به استخراج اصول و معیارهای پیشرفت، از نگاه امام خمینی و آیت‌الله خامنه‌ای (رهبران انقلاب‌اسلامی) پرداخته شد تا بر اساس معیارهای بدست‌آمده، بتوان اصول و معیارهای ترسیم الگوی بومی پیشرفت روستایی را استخراج نمود. روش‌شناسی: در این خصوص با استفاده از روش کیفی تحلیل مضمون، نظریات ایشان مورد بررسی و کدگذاری قرار گرفت و یافته‌ها: منجر به استخراج؛ کلان معیارهای پیشرفت گردید که عبارت از: استعداد مردمی، ایمان و دین‌داری، سلطانیت علم، منطق و عقلانیت، رفاه اجتماعی، تولید ثروت و ساخت اجتماعی است.معیارهای بدست آمده در قالب الگوی سه شاخگی ترسیم و برای اطمینان از پایایی کدگذاری، کدهای استخراج‌شده توسط 2 پژوهشگر مستقل بررسی و همسانی آن‌ها سنجیده شد. و نیز به جهت تطبیق أصول احصا شده با بستر اجرا (روستا) مصاحبه با 12 نفر از خبرگان فعال در این حوزه انجام شد؛ خروجی مصاحبه‎ ها پس از کدگذاری و رسیدن به اشباع نظری با نرم افزار MAXQDA مورد تحلیل قرار گرفت. نتیجه‌گیری: خروجی بدست آمده نشان داد که معیارهای استخراج شده متناسب با فضای روستا نیز می‌باشد و در صورت اجرا به دلیل تغییر رویکرد از بالا به پایین باعث افزایش مشارکت مردمی و کم شدن مهاجرت روستاییان خواهد شد.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Iranian-Islamic Progress of Rural Areas in the Economic with a Community Participation Approach

نویسندگان English

Hamide Azizi 1
Seyed Mohsen Sajjadi 2
Majid Rezai 2
Mohammad Reza Yousefi 3
1 PhD Candidate in International Economics, Mofid University, Qom, Iran
2 Assistant Professor, Department of Economics, Mofid University, Qom, Iran
3 ​Associate Professor at Economics Department of Mofid University, Qom, Iran.
چکیده English

Introduction:One of the paradoxical issues concerning rural areas in Iran after the Islamic Revolution is that, despite a considerable increase in welfare facilities, the trend of migration to cities has significantly intensified, leading to the depopulation of many villages and challenges in agricultural production. Objective: In this article, by examining various theories of rural development and drawing upon Iranian-Islamic culture, the principles and criteria of progress from the perspective of Imam Khomeini and Ayatollah Khamenei (leaders of the Islamic Revolution) were explored in order to extract the foundational elements for outlining a localized model of rural development. Methodology: Using the qualitative method of thematic analysis, their views were reviewed and coded, Finding: resulting in the identification of macro-level principles of progress, namely: public potential, faith and religiosity, scientific authority, logic and rationality, social welfare, wealth creation, and social construction. These principles were framed within the triadic model. To ensure the reliability of the coding, the extracted codes were independently reviewed by two researchers, and their consistency was assessed. Moreover, to align the identified principles with the rural implementation context, interviews were conducted with 12 experts active in this field. The outputs of the interviews, after coding and achieving theoretical saturation, were analyzed using MAXQDA software. Conclusion: The findings demonstrated that the extracted criteria are compatible with the rural context, and if implemented, they could foster a shift from a top-down approach to one that enhances public participation and reduces rural-to-urban migration.

کلیدواژه‌ها English

Criteria of Progress
Rural Economics
Community Participation
Muslim thinkers
قرآن کریم.
** نهج‌البلاغه.
اکبری، علی، و عوض‌پور، رضا (1401). تحلیل پویایی سرمایۀ اجتماعی در توسعه و توانمندسازی جوامع محلی در مناطق خشک: کاربرد تحلیل شبکۀ اجتماعی. مجله پژوهشهای مدیریت و توسعه پایدار، 18(2)، 65 -78.
اطاعت، جواد، و منصوریان، اصغر (1400). نقش رهبری سیاسی در شکل‌گیری و عملکرد دولت توسعه‌گرا. سیاست جهانی، (3)، پاییز.
تودارو، مایکل، و استیون، اسمیت .(1401) اقتصاد توسعه: تحلیل سیاست‌های توسعه‌ای. ترجمه غلامعلی فرجادی، تهران: نشر نی.
پاپلی یزدی، محمدحسین، و ابراهیمی، محمدامیر .(1394) نظریه‌های توسعه روستایی. تهران: انتشارات سمت.
حسنی، مجتبی، و حسینی، سیدحسین .(1395) امام، مردم، اقتصاد: تبیین الگو و معیارهای اقتصاد مردم‌محور مبتنی بر اندیشه امام خمینی. تهران: انتشارات بسیج دانشجویی امام صادق(ع).
خمینی، روح‌الله .(1402) صحیفه امام. ج15، 17 و 19-20، تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی.
ذوعلم، علی .(1391) مطالعات تربیتی اسلامی: مفاهیم و کاربردها. تهران: پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی.
رضائیان، علی .(1398) الگوهای مفهومی در مدیریت و برنامه‌ریزی استراتژیک. تهران: انتشارات دانشگاه تهران.
سازمان برنامه‌وبودجه .(1378) چالش‌های توسعه روستایی در ایران. تهران: سازمان برنامه‌وبودجه.
شایق، محمدآصف، کلانتری، خلیل، اسدی، علی، و براتی، علی‌اکبر (1400). بررسی چالش‌های توسعه روستایی افغانستان و راهکارهای رفع آن. مجله پژوهش‌های روستایی، 15(3)، 69-85.
شیخ‌زاده، محمد، عابدی، حسن، سعیدی، محمد، و فقیهی، ابوالحسن (1390). تحلیل مضمون و شبکه مضامین: روشی ساده و کارآمد برای تبیین الگوهای موجود در داده‌های کیفی. اندیشه مدیریت راهبردی، 15(2)، 198-151.
طباطبایی، محمدحسین .(1374) تفسیر المیزان. ج4، 8-9 و ج18، قم: دفتر انتشارات اسلامی جامعه مدرسین.
عبدالملکی، حجت‌الله و جمعی از پژوهشگران .(1397) گزیده دانشنامه دستاوردهای 40ساله انقلاب اسلامی: جلوه‌هایی از عظمت ملت ایران. تهران: معاونت امور فرهنگی مجمع جهانی تقریب مذاهب اسلامی.
عراقیه فراهانی، فاطمه .(1398) پیش‌درآمدی بر توسعه پایدار روستایی. تهران: نشر جامعه‌شناسان.
گروه مطالعات اقتصاد کاربردی دانشگاه تهران .(1400) گزارش راهبردی اشتغال روستایی. تهران: دانشگاه تهران.
مالکی، علی، زارع، حسن، و ابراهیمی، مهدی (1393). اصلاحات ارضی و تأثیر آن بر مهاجرت روستایی .مجله برنامه‌ریزی روستایی، 9(1).
مرکز آمار ایران .(1395) گزارش سرشماری نفوس و مسکن. تهران: مرکز آمار ایران.
مرکز پژوهش‌های مجلس .(1395) گزارش سیاست‌های توسعه روستایی. تهران: مرکز پژوهش‌های مجلس.
ماقبل، روح‌الله، و نادری مهدیی، کریم (1391). چالش‌های مدیریت نوین توسعه پایدار روستایی. همایش ملی توسعه روستایی.
نبی‌زاده، حمیدرضا .(1399) عوامل پایداری مؤثر بر توسعه کارآفرینی روستایی در ایران. تهران: انتشارات رشد.
Braun, V., & Clarke, V. (2006). Using thematic analysis in psychology. Qualitative Research in Psychology, 3(2), 77–101.
Chambers, R. (1983). Rural development: Putting the last first. London: Earthscan Publications.
Jones, M., & Parker, L. (2021). Participatory planning in rural communities. International Journal of Development Studies, 48(5), 230–250.
Kumar, S., & Gupta, R. (2019). The role of local governance in sustainable rural development. Journal of Rural Governance, 27(1), 95–110.
OECD. (2009). OECD rural policy reviews: Spain. OECD Publishing.
OECD. (2013). Rural-urban partnerships: An integrated approach to economic development. OECD Publishing.
OECD. (2016). Rural development: Policies and successful experiences. OECD Publishing.
OECD. (2021). Innovation for rural development. OECD Publishing.
Pretty, J. (1995). Participatory learning for sustainable agriculture. World Development, 23(8), 124–137.
Porter, M., & Kramer, M. (2019). Strategic Planning in Complex Environments. Journal of Strategy and Innovation, 10(3), 20–22.
Robbins, S. P., & Judge, T. A. (2022). Organizational Behavior. 18th ed., Pearson Education.
UNDP. (2019). Human development report. United Nations Development Programme.
World Bank. (1975). Rural development sector policy paper. Washington, DC: World Bank.
World Bank. (2020). Economic development in developing countries. World Bank Publications.